گفت و گوی جالب با کمک‌ خلبان زن ایرانی


Woman pilot

خلبانی از کودکی از جمله شغلهای مورد علاقه خیلی از افراد بوده و شاید این برگرده به آرزوی دیرینه پرواز که آدما همیشه اون رو پیگیری کرده ان. در ایران خلبانی واسه زنان کمی شرایط سختی تری داره و در شرایط بسیار خاص اتفاق می افتد اما این دلیل نشده تا بخشی از زنان علاقه مند به این حرفه از اون دوری کنن. یکی از پنج کمک خلبان زن کشورمون در گفت وگویی با ایسنا ضمن اعلام ناراحتی از این که خیلی از خانوم ها قبل ازم شروع کردن و هنوز جذب ایرلاین نشده ان، می گوید: خانوم ها می تونن وارد این حرفه شن اما در ایران خیلی از وجود خلبانان خانوم تعجب می کنن.

اون آرزوی پرواز رو دلیل خلبان شدنش می دونه و به پشتیبانی خونواده واسه ورودش به این حرفه اشاره و تصریح می کنه: بابام واسه این که خلبان شوم یه خونه فروخت.

علاوه بر شوق پرواز، از نگرانی اش واسه تخریب سواحل شمال کشور و تبدیل شدن اون به بافت مسکونی می گوید و اضافه می کنه: تنها جایی که از فراز آسمون ایران مثل الماس می درخشه خط ساحلی دریای خزره که در حال از بین رفتنه، کشورای همسایه جنگل های مصنوعی احداث می کنن تا بتونن توریست جذب کنن اما، ما چیزی رو که داریم از دست می دیم.

بهاره بزرگ زادگان از خلبانان جوون شرکت هواپیمای ماهانه که حاضر به گفت و گو با ما شد.

*چیجوری وارد حرفه خلبانی شدید؟ با در نظر گرفتن اینکه تعداد خانوم هایی که در این حرفه دارن کار می کنن در کشور ما خیلی زیاد نیس؟

– نوجوونی و هزار امید و آرزو؛ بلندپروازی! از سن ۱۳ سالگی به خلبانی علاقه داشتم، بعد از اینکه دیپلم گرفتم خونواده ام به من گفتن اگه یه خانوم در شغل خلبانی دیدی به سراغ این حرفه برو. البته در اون زمان خانوم بخشی درحال گذروندن دوره های آموزشی و خانوم ده بزرگی هم استاد خلبان بودن و قبل از انقلاب هم چندین خانوم به این حرفه مشغول بودن اما لایسنس نداشتن پس اولین خانمی که در این حرفه لایسنس داشت خانوم بخشی بود. به پیشنهاد خونواده بچه خوبی شدم در رشته دیگه رشته الکترونیک دانشگاه آزاد تهران مرکز ادامه تحصیل دادم اما باز گوشه چشمی به این حرفه داشتم و در آخر فهمیدم که به صورت آزاد امکان تحصیل در رشته خلبانی هست. البته باید هزینه می کردم و هیچ تضمینی واسه آینده شغلی این رشته نبود. اما خطر کردم و خونواده ام با اینحال که می دونستن خبری نمی شه حمایتم کردن.

*از چه سالی دوره های آموزشی رو شروع کردین؟

– از سال ۷۸ از راه مرکز آموزش علوم و فنون که حالا بدیش اینه چیزی از اون باقی نمونده گذروندن دوره های آموزشی رو شروع کردم.

*رشته دانشگاهی رو رها کردین؟

– خیر. در این رشته ادامه تحصیل دادم اما فقط شب قبل از امتحان درس می خوندم و به زور مدرک گرفتم، البته دو ترم بیشتر از درسم باقی نمونده بود.

*چند سال زمان برد تا بتونین پرواز کنین؟

– سال ۸۳ و ۸۴ تونستم پرواز کنم، در اون زمان مدارس خصوصی باز نشده بود و مدارس نیمه دولتی بودن که دوره های آموزشی رو برگزار می کردن. مدارک PPL ، CPL و INSTRUMENT رو گرفتم و وارد بازار کار شدم.

*واسه پیدا کردن شغل و جذب بازار کار شدن مشکلی نداشتید؟

– خیلی مشکل بود. شرکت های دولتی که اصلا استقبال نمی کردن، حتی ایران ایر گفت خانوم واسه چه اومدید. اما شرکت های خصوصی و مخصوصا شرکت های نوپا تا حدودی استقبال می کردن.(در اون زمان جذب شرکت هواپیمایی سفیران شدم و چندین ساعت با هواپیمای ایران ۱۴۰ پرواز کردم، با همسرم هم اونجا آشنا شدم و بعد به تموم ایرلاین های موجود واسه کار سر زدیم. چه من که خانوم بودم و چه ایشون که آقا بود. در آخر به این نتیجه رسیدم که در این دوره زمونه واجب تر از آرزوی پرواز، یه لقمه نانه پس عزممونو جزم کردیم که معلم خلبانی شیم. البته بازم هزینه کردیم و دوره های معلمی خلبانی رو گذراندیم و وارد بوتیا ماهان، مدرسه خلبانی در کرمان که وابسته به ماهان بود شدیم و به دانشجوها آموزش می دادیم.

*دوره های زمینی رو تدریس می کردین؟

– خیر. هم دوره های زمینی و هم هوایی. با هواپیماهای ملخی. دو سال پس از تدریس تقریبا در پاییز ۸۸ وارد ماهان شدم.

*اولین پروازتون رو به یاد دارین؟

۹ دی ۸۰ در کرمان بود. بعد از حدود ۱۰ – ۱۲ ساعت پرواز، معلم اجازه داد که تنها پرواز کنم. اول خیلی ترسیده بودم وارد باند که شدم می خواستم برگردم اما خجالت کشیدم. معلمی خیلی خاطره های خوبی داره.

*واسه شاگردانتان حادثه رخ نداد؟

– وقتی که واسه ناوبری می رفتیم یکی از شاگردانم دچار حادثه شد. در پرواز سولو معلم و شاگرد با هم نمی روند و یه جا نمی شینن. بدیش اینه موتور هواپیمای ایشون دچار مشکل شد و نزدیک ترین فرودگاه رفسنجان بود که واسه تعمیر، تعداد زیادی کامیون در اون گذاشته شده بودن و ماشین های سنگین راه سازی هم روی باند بودن، تنها کاری که تونستیم بکنیم این بود که بهش گفتیم روی این باند بشینه حالا خوبیش اینه با موفقیت، اول باند فرود اومد. امیدوارم هر جا که هست موفق باشه.

*وضعیت هواپیماهایی که واسه آموزش استفاده کرده می شن چطوره، از کیفیت مناسبی بهره مند هستن؟

-هواپیماهای بوتیا که با اون ها پرواز می کردم بسیار خوب بودن. اما بعضی از هواپیماهای شرکت های دیگه که واسه آموزش استفاده کرده می شن حدود ۳۰ الی ۴۰ سال عمر می کنن.

*به غیر از شما چند خلبان خانوم در ایرلاین های کشور فعال هستن؟

– بعد از انقلاب خانوم ده بزرگی بودن که بازنشسته شدن و حالا مدیر عامل یه شرکت هواپیمایی هستن. بعد از ایشون هم خانوم بخشی بود که در ماهان فعال هستن. اما خانوم شمس اولین خلبان خانمی هستن که وارد لاین شدن و چندین ساله که پرواز می کنن. خانوم نوروزی هم در شرکت نفت هستن و با فوکر ۱۰۰ می پرند.

*به عنوان خلبان یا کمک خلبان؟

– فرق نمی کنه؛ اصلا موضوع کمک و تنها پریدن نیس. ساعات پرواز باید به حدی برسه تا به مرحله کاپیتانی برسیم. البته باید امتحانی داده شه و استادان تایید کنن.

*حالا خلبان هستین؟

من الان کمک خلبان هستم و حالا حالاها باید پرواز کنم.

*برخورد مسافران با خلبان های خانوم به چه صورته؟ برخورد مسافران اولین باری که به عنوان کاپیتان با اونا صحبت کردین، چیجوری بود؟

-اولین بار که با مسافران صحبت کردم خوششون اومد. اما خیلی ها نمی دانند که اصلا خلبان خانوم در ایران داریم و یه سری های دیگه هم نمی دانند که در بقیه کشورای دنیا چقدر خلبان خانوم هست.

*وضعیت ما در مقایسه با بقیه کشورها چیجوریه؟

چند شب پیش در اینترنت جست وجو می کردم و فهمیدم که خانوم های خلبان افغانستان درحال گذروندن دوره های مربوط به هواپیماهای جنگنده هستن و برام بسیار باحال بود که ۱۰ سال پیش با پوشیه ظاهر می شدن و اجازه بیرون اومدن از خونه نداشتن اما طی این مدت بسیار پیشرفت کرده ان. در پاکستان هم که شاید کشوری پایین تر از ما باشه خلبان های زن با هواپیماهای جنگنده و مسافری کار می کنن اما بدیش اینه ما هنوز بسیار راه داریم.

* دیدگاه مسوولان واسه پیشرفت زنان در این بخش مساعده و یا خیلی تمایل ندارن خانوم ها وارد این حرفه شن؟

– شرکت های دولتی مثلا ایران ایر که سمبل هواپیمای ملی ایرانه تمایلی به به کار گیری خلبانان خانوم ندارن.اما به باور من زنان ایران مانند زنان بقیه کشورها باید اجازه ی پیشرفت داشته باشن باید توجه کنیم که نصف جمعیت ایران رو زنان تشکیل میدن.

*به کسائی که مانند شما آرزوی پرواز دارن و علاقه مندند وارد این بخش شن چه پیشنهاد ای دارین؟

– نمی دانم؛ اما اگه دوست دارن بیان ولی همونجوریکه واسه هیچ شغلی تضمینی وجود نداره واسه خلبانی هم تضمینی وجود نداره. مثلا همین الان اگه کسی علاقه مند به خبرنگاری باشه شما می تونید تضمین بدید خیلی راحت وارد ایسنا، ایران یا همشهری شه؟ واسه هیچ شغلی تضمین نیس، اما اگه تلاش کنن می تونن به جایی برسن. تعدادی از دوستان من بودن که کارشون بسیار خوب بود و بسیار خوب پرواز می کردن و در امتحانات بعضی ایرلاین ها رتبه برتر رو به دست آوردن اما بدیش اینه جذب نشدن ولی من می خواستم هر طوری که شده خلبان شوم.

*کسائی که می خواهند وارد این حرفه شن بهتره از چه سنی شروع کنن؟

-هر چی زودتر بهتر. سن خاصی وجود نداره اما ایرلاین ها بهتر می دونن جوونایی که از ۱۸سالگی وارد این کار شده ان رو جذب کنن حالا ورودی ایران ایر زیر ۲۸ ساله اما ایرلاین های دیگه سقف سنی ندارن.

*هزینه ی دوره های خلبانی حدودا چقدره؟

– وقتی که تدریس می کردم گذروندن حدود ۲۲۰ ساعت اجباری و هزینه هر ساعت حدود ساعتی ۲۰۰ هزار تومن بود البته حالا هزینه ها باید بالا رفته باشه.

*امکان جذب خلبانانی ایرونی در کشورای دیگه س؟

– فکر نمی کنم. چون حالا تموم دنیا با بحران کار روبروس. در کشورای دیگه هم خلبانانی جذب می شن که با جت پریده باشن اونم نه جتی که در ایران هست. مثلا اگه کسی با ایرباس ۳۲۰ ،دو-سه هزار ساعت پرواز کرده باشه می تونه به عنوان کمک خلبان در ایرلاین های خارجی جذب می شه. به هر حال در کشورای دیگه چه خانوم و چه آقا، کسی که با جت مدرن یه شرکت هواپیمایی ساعات لازم رو پرواز کرده باشه جذب می شه.

*دلیل نبود جذب زنان در ایرلاین ها چیه؟

– نیروی خانوم جذب نمی کنن اما دلیل اون رو نمی دانم. البته حالا ماهان دو خلبان خانوم و شرکت هواپیمایی آسمون و نفت هم هر کدوم یکی خلبان خانوم دارن.

*حالا تعداد زنائی که واسه شغل خلبانی آموزش می بینن زیاد شده؟

– خیلی. دخترها وقتی که دیدن ورود به ایرلاین ها سخته واسه دوره های آموزشی اقدام کردن و این گامیه واسه ورود زنان به بخش هوایی، من هم از همین راه وارد شدم. پرواز با هواپیماهای ملخی حس و حال دیگه داره.

*خلبانان با چه مشکلاتی روبه رو هستن؟

– حقوق معلمان خلبانی بسیار کمه. به طور مثال معلمی که هفت، هشت سال می پرد خسته و فرسوده شده و با مشکلات مربوط به گوش روبه رو می شه. پس چیزی از اون باقی نمی موند و بدیش اینه پولی هم دست اون رو نگرفته چون درآمدشون حدودا ساعتی ۱۵ الی ۲۰ هزار تومنه. این در حالیه که یه معلم نقاشی به یه بچه تدریس می کنه بسیار بیشتر از این اندازه رو دریافت می کنه. یعنی معلمانی که با جانشون بازی می کنن و اگه یه بار موتور هواپیما با مشکل مواجه شه جانشون رو از دست میدن و تو یه ساعت هفت الی هشت بار پرواز کرده و فرود می آیند این اندازه حقوق دریافت می کنن. کما این که یه چند وقت پیش یکی از معلم های خلبانی آقا دچار حادثه شد و جان خودشو از دست داد. اما وضعیت صنفی خلبان های جت بهتره.

*چقدر واسه ورود به این حرفه هزینه کردین؟

-اوایل دوره های آموزشی ساعتی ۲۰ هزار تومن بود اما در آخر به ۸۰ هزار تومن رسیده بود. هم اینکه پول مسافرخانه و هتل هم زیاد دادم در کل تقریبا ۱۲ میلیون تومن هزینه کردم و بابام یه خونه فروخت که هزینه ی خلبان شدن منو پرداخت کنه.

*تجربه حادثه داشته اید یا این که در شرایط اضطرار قرار بگیرین؟

– در ایرلاین ها نه. اما وقتی که آموزش می دادم این اتفاق افتاد. به سختی خودمو به باند رساندم.

*به چه دلیل آموزش خلبانی برخلاف این که خیلی با اهمیته به آموزشگاه ها محدود شده و دانشگاه ها خیلی به این رشته توجه نمی کنن؟

– دانشگاه ها هم این رشته رو دارن اما آدمایی که می خواهند خلبان شن باید در کمترین وقت و با کمترین هزینه دوره ها رو بذارن و مدرک بگیرن، چون تقاضا کننده کار خلبانی خیلی زیاده و افراد باید سریع جذب کار شن.

*کدوم دانشگاه ها رشته خلبانی دارن؟

– دانشگاه علمی کاربردی رشته خلبانی داره، اما خیلی از کسائی که جذب شدن، دوره ها رو در آموزشگاه ها گذرونده بودن. PPL (Priviate Pilote lisence) مدرکیه که واسه پرواز با هواپیماهای شخصی که هنوز در کشور ما رایج نیس لازمه. اما در کشورای غربی یه خانوم خونه دار اگر مدرک PPL داشته باشه می تونه با هواپیما سفر کوتاه داشته باشه.

CPL ( Commercial Pilote Lisence(مدرک تخصصی و IR (INSTRUMENT RATTING)واسه معلمان و ورودبه لاین لازمه.

*پیش بینی شما از ورود زنان به این بخش چیه؟

– هیچی قابل پیش بینی نیس. اما فکر می کنم تعداد خانوم ها بیشتر می شه اما نه مثل رشته معلمی که تعداد زنان در اون زیاده. از شرایط سختی که واسه خانوم ها هست ناراحت هستم.

*چه احساسی دارین که از تک و توک خلبانان زن در کشورین؟

-احساس می کنم که خیلی خوش شانسم.

*نظر خلبانان مرد در این باره چیه؟

– برخوردشان خیلی خوبه و خیلی کمکم کرده ان خیلی از اساتیدم در مورد اشتباه یه مرد با جدیت برخورد می کنن اما با توجه بیشتری به من گوشزد می کنن. از شرایطم بسیار راضی هستم.

*برج مراقبت و واحد تقرب چقدر در هدایت خلبان نقش داره؟

– این دو مانند دو بال یه پرنده هستن. بدون هم نمی تونن کارشون رو بکننن که اگه اون ها کار نکنن هواپیمایی تعطیله. حتی مهمون دارها نقش بسیار مهمی دارن یعنی همه باید با هم کار کنیم تا پرواز خوب انجام شه.

*با در نظر گرفتن این که خیلی از عواملی که منتهی به بروز حادثه هوایی می شه به فرسودگی ناوگان برمیگرده در زمان پرواز استرس ندارین ؟

-این درسته؛ اما در مورد توپولوف هایی که از رده خارج شدن خیلی از اساتیدم که خلبان توپولوف بودن گفتن هواپیماهای بسیار خوبیه اگه هر توپولوفی در ایران حادثه داد به دلیل اشتباه خلبان بود نه به دلیل خود توپولوف این رو استادان من می گفتن که معلم توپولوف بودن. توپولوف هواپیمای بسیار خوبیه و حتی از MDهای موجود بهتره.

*در آموزش ها چند درصد از دلایل وقوع سوانح به اشتباه خلبان برمیگرده؟

– اندازه دقیق رو نمی دونم اما بیشترین دلیل وقوع سوانح در کل دنیا به خطای انسانی بر می شه که می تونه مربوط به خلبان و یا کادر برج مراقبت باشه.

*در کدوم مسیرها پرواز می کنین؟

-در بیشتر مسیرهای داخلی که ماهان پرواز داره. چندین بار هم هم واسه حاجی بری به جده و مدینه پرواز به جده پرواز داشته ام. پرواز در مسیرهای جور واجور به نوع هواپیما بستگی داره؛ من حالا با ایرباس ۳۰۰ پرواز می کنم.

ایسنا