عکاسی با فرمت خام در دنیای موبایل؛ RAW عکس بگیریم یا JPEG؟


عکس گرفتن با فرمت جِی پِگ (JPEG) یا فرمت خام (RAW) از اون بحثای دنیای عکاسیه که هیچوقت به نتیجه نمی رسه. بعضی از عکاسان همیشه از فرمت خام استفاده می کنن و بعضی هم JPEG رو در هر شرایطی کافی می دونن. بعضیا هم نمی دونن با فایل خام چیکار کنن ولی واسه اینکه حرفه ای به نظر برسن، همیشه RAW+JPEG عکس می گیرن و در آخرً از همون JPEG استفاده می کنن.

تا چند سال قبل عکاسی با فرمت خام فقط به دوربینای حرفه ای تعلق داشت، ولی حالا دنیای موبایل هم از این نعمت بهره مند شده و بیشتر گوشیای رده بالا (در کنار بعضی میان رده ها) هم می تونن عکس خام بگیرن. در این مطلب می خوایم ببینیم فرمت خام چیه، چه وقتی به درد می خوره، چه وقتی نباید ازش استفاده کرد، و اینکه لزومی داره در موبایلای پرچمدار از فرمت خام استفاده کنیم یا خیر.

فرمت خام چیه؟

فرمت خام رو «نگاتیو دیجیتال» می گن چون تقریباً هیچ پردازشی روی اون انجام نشده و مستقیماً از سنسور دوربین به دست میاد، درست مثل مواد خام غذا که باید اونا رو با دستور مناسب طبخ و مصرف کرد. البته فایلای فرمت خام همیشه به طور کاملً خام نیستن و بعضی وقتا مقداری پردازش روی اونا انجام شده.

فایل خام مستقیماً به شکل تصویر قابل استفاده نیس ولی تموم اطلاعات لازم واسه تشکیل عکس پایانی رو در خود داره، به شرط اینکه بتونین محتویات این فایل رو پردازش کنین. الان ده ها فرمت خام جور واجور هست و هر شرکتی از فرمت اختصاصی خودش واسه ذخیره سازی اطلاعات عکس استفاده می کنه. با این حال در دنیای موبایل بیشتر با فرمت اختصاصی شرکت ادوبی یعنی DNG سر و کار داریم.

امتیازات فرمت خام چیه؟

مزیت اصلی فرمت خام در مقایسه با فرمت JPEG اینه که اطلاعات خیلی بیشتری رو در خود نگه می داره. فایل JPEG به شکل ۸ بیتی ذخیره می شه، یعنی رنگای قرمز، سبز و آبی با ۲۵۶ شدت جور واجور ثبت شده و در آخرً ۱۶ میلیون رنگ جور واجور داریم. در مقابل، فایل خام ۱۲ بیتی می تونه رنگای اصلی رو با ۴۰۹۶ شدت جور واجور ذخیره کنه که ۶۸ میلیارد رنگ جور واجور رو به وجود میاره و این رقم واسه فایل خام ۱۴ بیتی به ۴٫۳ تریلیون می رسه.

مزیت دیگه فایل خام، دامنه دینامیکی بیشتر اون هستش. دامنه دینامیکی (Dynamic Range) به فرق مقدار روشنایی بین تاریک ترین و روشن ترین نقاط در عکس می گن، به شرطی که جزئیات اون قابل تشخیص باشه. این دامنه دینامیکی گسترده به شما اجازه میده تا پس از ثبت عکس، جزئیات بخشای کم نور یا پرنور رو بازیابی کنین.

از دیگر امتیازات عکاسی با فرمت خام میشه به توانایی تنظیم دوباره شرایط عکاسی (از جمله وایت بالانس)، تغییر فضای رنگی پس از ثبت عکس، ذخیره سازی بدون افت کیفیت، و هم اینکه گرفتن مالکیت عکاس روی محتوا اشاره کرد.

مشکلات فرمت خام چیه؟

فایل خام واسه استفاده عادی به پردازش پایانی نیاز داره و این موضوع، زمان زیادی بیشتری رو از شما می خواد، چه واسه یاد گرفتن و چه واسه اجرای اون. واسه همینه که خیلی از عکاسان تازه کار فقط در شرایط نیاز به شکل خام عکس می گیرن و در باقی موارد به همون JPEG اکتفا می کنن.

مسئله دیگه در مورد فایل خام، حجم بسیار زیاد اون هستش. مثلاً در گلکسی اس ۹ هر عکس JPEG حدود ۴ مگابایت حجم داره ولی اندازه فایل خام اون به ۲۴ مگابایت می رسه. در نتیجه باید افزایش شش برابری حجم عکسا رو در نظر گرفت.

استاندارد نبودن فرمت خام بین شرکتای سازنده لوازم عکاسی هم مشکل دیگریست که کاربران با اون درگیرن. نرم افزارهای ویرایش عکس واسه خوندن فرمت خام به کمک شرکت سازنده نیاز دارن و بعضی وقتا، روند سازگاری با فرمتای جدید بسیار طولانی می شه. البته از اونجا که بیشتر موبایلا با فرمت اختصاصی شرکت ادوبی یعنی DNG عکس می گیرن، این مشکل تا حدودی برطرف می شه.

در آخر RAW عکس بگیریم یا JPEG؟

پس از مرور امتیازات و مشکلات فرمت خام، حالا رسیدیم به سؤال اصلی که RAW عکس بگیریم یا JPEG. اگه عکاس حرفه ای هستین و دوربین DSLR دارین که جواب به طور کاملً مشخصه، چون امتیازات فایل خام خیلی راحت بر مشکلات اون می چربد. در دنیای موبایل اما داستان متفاوتی داریم. به خاطر همین می خوایم فرق عکسای RAW و JPEG ثبت شده با موبایل رو مقایسه کنیم. واسه این تست از گوشی سامسونگ گلکسی اس ۹ پلاس استفاده کردیم.

واسه به رقابت کشیدن دوربین موبایل و آزمایش فرمت خام، به شرایطی نیاز داریم که اختلاف نوری زیادی بین اجزای جور واجور تصویر وجود داشته باشه. به خاطر همین بوستون آب و آتیش تو یه روز نیمه ابری رو واسه عکاسی انتخاب کردیم. همونجوریکه گفتیم عکس RAW بازه دینامیکی زیادی داره و جزئیات کاملی از صحنه رو بدون پردازش، ثبت می کنه. واسه بررسی این موضوع، عکس زیر رو در نظر بگیرین.

این عکس با فرمت خام و بدون پردازش ثبت شده. واسه اینکه وسعت اطلاعات ذخیره شده تو یه فایل RAW رو فهمیده باشین، کافیه این فایل رو با اپلیکیشن Camera Raw در فوتوشاپ باز کرده و مقدار نوردهی (اکسپوژر) رو تغییر بدین. نتیجه این کار رو در ادامه می بینین:

همونجوریکه می بینین جزئیات تموم قسمتای تصویر خوب قابل بازیابی هستن. البته فقط در مناطق شدیدا تاریک با افزایش اکسپوژر تماشاگر نویز هستیم که تا حدی به خاطر حسگر کوچیک موبایل (در مقایسه با دوربینای DSLR) به دست میاد. در تصویر زیر همین کار رو روی عکس JPEG انجام دادیم ولی می بینین که جزئیات خاصی به عکس اضافه نمی شه، به خصوص در مناطق روشن.

حالا این بازه دینامیکی گسترده به چه دردی می خوره؟ اگه واسه ویرایش عکسا وقت بذارین می تونین تصاویر HDR جذابی رو بوجود بیارین. مثلاً عکس زیر با ویرایش فایل RAW در اپلیکیشن Snapseed روی موبایل تولید شده.

واسه مقایسه بازه دینامیکی تصاویر فرمت خام در گلکسی اس ۹ پلاس (یا دیگه موبایلای پشتیبانی کننده از این ویژگی) می تونین دو تصویر زیر رو هم در نظر بگیرین:

در ادامه می خوایم چند نمونه دیگه رو تقدیم حضوتون می کنیم که عکس JPEG ثبت شده به وسیله دوربین گلکسی اس ۹ پلاس و عکس RAW ویرایش شده در برنامه Snapseed رو در کنار هم نشون میدن. البته به این موضوع دقت لازم رو به عمل بیارین هدف از ویرایش این عکسا، بازیابی جزئیات در بخشای بسیار تیره و بسیار روشن بوده و از اونجا که ویرایش چیزی به طور کاملً سلیقه ایه، شاید برابر میل بعضی کاربران نباشه. حالا خوبیش اینه در زمان ویرایش عکس خام شما خیلی راحت می تونین شدت سایه ها و نورها، اشباع رنگ، کنتراست تصویر و دمای رنگ رو به دلخواه خود تنظیم کنین.

در کل اگه وقت و حوصله کافی واسه ویرایش عکسا داشته باشین، شک نداشته باشینً به نتیجه بسیار بهتری می رسین. تقریباً تموم پرچمداران گذشته دنیای موبایل می تونن عکسا رو با فرمت RAW بگیرن، البته در آیفون به اپلیکیشن ثانویه نیاز دارین. پس چه بهتر که در زمان ثبت عکسای مهم و به یاد موندنی، این گزینه رو فعال کنین تا اگه عکس اصلی خوب از آب در نیومد، بتونین با دستکاری و ویرایش عکس RAW به نتیجه مطلوب برسین.

نکته دیگری که باید اشاره کنیم، پیشرفت قابل توجه عکاسی HDR در دنیای موبایله. بیشتر شرکتای سازنده در گوشیای جدید خود، حالت HDR هوشمند رو اضافه کردن که با ثبت چند عکس با اکسپوژرهای جور واجور و بعد ترکیب اونا با همدیگه، تا حدودی این اختلاف نوری در قاب تصویر رو جبران می کنن.

اگه گوشی شما از این توانایی بهره منده و شمام به هوشمندی سیستم پردازش تصویر مطمئنین، می تونین قید فرمت خام رو بزنین چون در بعضی گوشیا حالت HDR و حالت عکاسی RAW همزمان فعال نمی شن. اما اگه می خواین همه چیز در دست خودتون باشه و دستی هم در ویرایش حرفه ای تصاویر دارین، پیشنهاد می کنیم عکاسی با فرمت خام رو هم امتحان کنین.