سامانه پژوهشی – ضمان پزشک مطالعه تطبیقی در حقوق ایران ومصر- قسمت 17

ماده 262مقرر می دارد هر زن حامله ای که با علم واطلاع،به دریافت او دیه مذکور رضایت دهد یا به استفاده از وسایل اشاره شده سابق راضی باشد یا از دیگری برای استفاده از این وسایل تمکین نماید وسبب اسقاط حمل خود گردد وبه مجازات ماده 261یعنی حبس محکوم می گردد.
ماده 263قانئن مجازات جمهوری عربی مصر مقرر می دارد هر گاه طبیب یا جراح یا داروفروشی یا ماما موجب سقط زن حامله شوند به مجازات زندان مشدد محکوم می شوند.
تفاوت ماده:263قانون مصر با ماده624 قانون ایران در این است که قانون گذار ایرانی درصدر ماده 624 قانون مجازات اسلامی ایران مجازات طبیب یا جراح یا ماما ودارو فروش را مورد حبس از دوتا پنج سال تعیین کرده است ئزندان مشدد عبارت است از زندانی کردن محکوم علیهد در یکی از زندانهایی که قانون تعیین کرده است وبه کارداشتن محکوم علیه به کارهای معینی که دادگاه تعیین می کند مدت زمان حبس مشدد از 3سال کمتر واز 15سال بیشتر نمی باشد مگر در موارد مخصوص که در قانون پیش بینی شده باشد.
بند سوم:بررسی شروع به جرم سقط جنین در حقوق ایران ومصر
طبق قانون مجازات مصر شروع به جرم عبارت است از ورود در انجام فعل مادی جرم به قصد ارتکاب جنایت یاجنجه،در صورتی که در اثر علل واسبابی که اراده فاعل در آن مدخلیت ندارد جرم مذکور وموقوف یا بی اثر بماند.
مجرد قصد ارتکاب جرم در جنایات وجنجه ها ،شرع به جرم محسوب نمی شود همچنین اعمال مقدماتی شروع به جرم محسوب نمی شود.
لذا با توجه به ماده 264 قانونه مجازات جمهوری عربی مصر شروع به جرم سقط جنین مجازات ندارد بنابراین اگر شخصی اقدام به تهیه وتدارک لوازم دمورد نیاز جهت سقط جنین زن حامله بنماید ولی در نتیجه عملیات خدا ناموفق باقی بماند به علت عدم ارتکاب جرم مذکور قابلیت مجازات ندارد. زیرا بنابرتصریح قانون مصر شروع به جرم سقط جنین مجازات ندارد.
در حقوق ایران در شرایطی که اعمال انجام نیافته ارتباط مستقیم با ارتکاب جرم سقط جنین داشته باشد ولی به جهات مادی از قبیل مرده بودن جنین ویافقدان آن که مرتکب از آنها بی اطلاع بوده و وقوع جرم غیر ممکن شود کیفر منتغی ومرتکب به عنوان شروع به جرم مستلزم تصریح در قانون است .
در نهایت باید گفت در حقوق ایران به علت لزوم تصریح به کیفر شروع به جرم در هر مورد وعدم تصریح آن در سقط جنین یا سقط حمل ،شروع به جرم مزبور مستوجب کیفر نیست.
ج)رکن معنوی
برای تحقق جرم سقط جنین عمدی لازم است که:
اولاً:مرتکب به حامله بودن عالم باشد یعنی اطلاع وآگاهی داشته باشد که زن حامله است بنا براین چنان چه کسی نسبت به این امر جاهل باشد مثلاًچنان چه شخصی صدمات وضرباتی بر یکا زن حامله بدون اطلاع از حامله بودن وی وارد نماید که منجر به سقط حمل شود.»1
از این حیث قابل تعقیب ومجازات نیست.
ثانیاً:نه تنها در اقدامات مادی که سبب سقط جنین می شوند باید عهد داشته باشد بلکه خواهان حصول نتیجه مجرمانه (سقط جنین) نیز باشد بنابراین چنانچه پزشکی اطلاعی از حامله بودن بیمار نداشته باشد واقدام به تجویز دارویی نماید که سبب سقط گردد؛به عنوان سقط جنین عمدی قابل تعقیب نخواهد بود وهمانطور که از رکن معنوی جرم سقط جنین مشخص است کسی که قصد سقط جنین دارد باید انگیزه یا همان قصد مجرمانه را در ذهن خود داشته باشد چنان چه کسی تنها قصد مجرمانه برای سقط جنین داشته باشد ولی آن را به ؟؟ظهور نرساند باز هم قابل تعقیب ومجازات نخواهد بود زیرا اثبات جرم سقط جنین وگذاشتن بار مسئولیت بر دوش مقصر اصلی زمانی است که فرد با انجام فعل مادی موجب سقط جنین زن حامله گردد.
 
مبحث سوم:مجازات سقط جنین عمدی
الف)مجازات سقط جنیین عمدی از ناحیه افراد عادی
بند اول:حقوق ایران
حسب مواد 622و623قانون مجازات اسلامی1 چنان چه افرادعادی به واسطه ضرب یا اذیت وآزار زن حامله یا دادن ادویه یا وسایل دیگری موجب سقط جنین وی شوند یا اینکه اورا به وجود چنین وسایلی دللت نمایند علاوه برپرداخت دیه یا قصاص حسب مورد به حبس مورد توسط مرتکب یا عاقله او پرداخت خواهد شد از متن ماده مزبور وتبصره آن چنین بر می آید که هرگاه جنینی که بقاء آن برای مادر خطر جانی دارد به منظور حفظ نفس مدر سقط شود دیه ثابت نمی شود یعنی در زمانی که به وجود طفل برای مادر خطر جانی داشته باشد ومادر جنین را سقط کند دیه ای ثایت نمی شود.
بند دوم:حقوق مصر
برحسب مواد 260تا262 قانون مجازات جمهوری عربی مصر چنان چه افراد عادی به وسیله ی ضرب یا هرگونه آزار واذیت زن حامله یا به وسایل فیزیکی وشیمیایی مثل دادن مشروبات و…یا دادن ادویه ویا وسایل دیگر موجب سقط جنین زن حامله شوند یا اینکه او را به دادن چنین وسایلی دلالت نمایند حسب مورد به زندان میشودیا به حبس محکوم خواهند شد.
تفاوتی که در صدد مواد قانون مجازات ایران ومصر وجود دارد در این است که قانون گذار مادر ماده 622،قانون مجازات اسلامی حسب مورد قصاص را برای مرتکب در نظر گرفته است ولی قانون گذار مصر ی ماده 260قانون مجازات عربی مصر برای مرتکب جرم تنها مجازات زندان مشدد یعنی مدت زمان حبس از 3سال کمتر واز 15سال بیشتر نمی باشد.» را تعیین کرده است .
 
ب:مجازات سقط جنین عمدی از ناحیه شاغلین امور پزشکی
بند اول :حقوق ایران
حسب مقررات ماده 6241،اگر پزشک ،ما ما،داروساز یا سایر شاغلین امور پزشکی ،اقدام به مباشرت یا معاونت در اسقاط جنین نمایند ،علاوه برپرداخت دیه به حبس از دوتاپنج سال نیز محکوم می شوند. ملاحظه می گردد که در ماده مذکور ،قانون گذار با توجه به شخصیت مرتکبین این جرم اقدام به تشدید مجازات نموده است.
بند دوم:حقوق مصر
حسب ماده 263 قانون مجازات جمهوری عربی مصر گاه طبیب یا جراح یا داروفروش یا ماما موجب سقط جنین زن حامله شود به مجازات حبس مشدد که از 3سال کمتر واز 15سال بیشتر نخواهد شد
بند سوم:نتیجه گیری
سوالی که در اینجا مطرح می شود این است که مجازات سقط جنین دارای روح چیست؟
در پاسخ باید بیان نمود که در این خصوص اختلاف نظر وجود دارد :
1-برخی استناد به نظریه مشهور فقعای امامیه قائل به مجازات قصاص می باشند؛به همین دلیل در ماده 91قانون تعزیرات مصوب 1362 بیان شده بود.
«اگر زن حامله برای سقط جنین به طبیب یا قابله مراجعه کند وطبیب هم عالماًوعامداًمباشرت به اسقاط جنین بنماید دیه جنین برعهده اوست واگر روح در جنین دمیده باشد باید قصاص شود.»
این گروه قائل به دالیل زیر برای اثبات مدعی خود می باشند:
الف)مقنن در تبصره 2ماده 302قانون مجازات اسلامی از واژه قتل جنین استفاده کرده بود که این نشان می دهد کشتن هر انسانی که واجد روح وتنفس باشد مشمول تعریف مذکوری می گردد واعم از آنکه در رحم یا خارج از رحم واقع شده باشد موجب قصاص است.1
ب)مقنن در بند 6ماده 487قانون مجازات اسلامی دیه جنین دارای روح را با دیه انسان کامل برابردانسته بود بنابراین از بین بردن عمدی جنین دارای روح همانند قتل عمدی انسان زنده موجب قصاص است

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.