رابطه طرحواره¬های ناسازگار اولیه و مکانیسم¬های دفاعی با رضایت از زندگی در دانشجویان- قسمت ۳- قسمت 2

منظور از رضایت از زندگی نمره­ای است که آزمودنی از پرسشنامه ۵ سوالی رضایت از زندگی[۶۴] (SWLS ، داینر و همکاران، ۱۹۸۵) کسب می­نماید.

 

۱-۷- متغیرهای پژوهش

 

با توجه به این که پژوهش از نوع همبستگی است می­توانیم از متغیر پیش بین و متغیر ملاک استفاده کرد:
متغیرهای پیش بین: طرحواره­های ناسازگار اولیه و مکانیسم­های دفاعی.
متغیر ملاک: رضایت از زندگی.
فصل دوم
مروری بر ادبیات و پیشینه پژوهش

 

۲-۱- پیش درآمد

 

در این فصل ابتدا در بخش گستره نظری پژوهش، متغیرهای طرحواره­های ناسازگار اولیه، مکانیسم­های دفاعی و رضایت از زندگی و مؤلفه­ های مرتبط با آن­ها شرح داده خواهند شد و سپس به پیشینه پژوهش­های انجام شده در داخل و خارج کشور اشاره خواهد شد. با توجه به این که شایسته است قبل از انجام هر پژوهش مطالعه­ ای عمیق در زمینه پیشینه آن صورت گیرد، باید نظریات و قوانین و اصول موجود در زمینه پژوهش مورد بررسی قرار گیرند. در همین راستا، فصل دوم پژوهش حاضر جهت شناخت عمیق تر موضوع مورد نظر به تاریخچه علمی، استناد به کتاب­ها، مقالات و مطالعات مشابه جهت آشنایی با آن­چه قبل از پژوهش حاضر انجام گرفته، می ­پردازد.
از آن جا که قشر جوان سال­های زیادی را در پیش روی دارد، دارای اهداف و برنامه ­ریزی­های متعددی برای خود و جامعه می­باشد و بالطبع احتمال آن جود دارد که جامعه نتواند پاسخگوی تمامی اهداف و برنامه ­ریزی­های این قشر باشد. بنابراین خواه­ناخواه جوانان در رسیدن به مقاصد و اهداف خود با انواع موانع و تنیدگی­ها رو به رو شده و در معرض ابتلا به مشکلات روانشناختی قرار­می­گیرند. ازجمله تعیین ­کننده­ های چگونگی مقابله با تنیدگی­ها، نگرش فرد نسبت به زندگی و ارزیابی کلی وی از رویدادهای زندگیش می­باشد. آن­چه که از آن تحت عنوان «رضایت از زندگی»[۶۵] نام برده می­ شود و یک مؤلفه از بهزیستی به شمار می ­آید (گاندلاچ و کراینر، ۲۰۰۴).

 

۲-۲- طرحواره­

 

طرحواره در نظام فلسفی کانت درک و دریافت نقطه اشتراک تمام عناصر یک مجموعه تعریف می­ شود. این واژه همچنین در نظریه ریاضی مجموعه­ها، هندسه جبری، آموزش، تحلیل ادبی، برنامه ­ریزی کامپیوتری نیز به کار برده شده است (یانگ، ۲۰۰۳). سگال نیز طرحواره­ها را به عنوان عناصر سازمان­یافته­ای از تجربه­ها و واکنش­های پیشین تعریف کرد که مجموعه نسبتاً بادوام و پیوسته­ای از دانش را شکل می­دهد و ادراک و ارزیابی­های بعدی را هدایت می­نمایند (تیم، ۲۰۱۰). در مقاله وانگ و همکاران، به نظر جفری یانگ در مورد ارائه مفهوم طرحواره برای انعکاس تجارب ارتباطی افراد در دوران کودکی اشاره شده است. جفری یانگ این فرض را مطرح کرد که روابط صمیمانه، استقلال، ارزشمندی، انتظارات معقول و واقع­بینی نسبت به محدودیت­ها پنج هدف اولیه­ای هستند که کودکان برای دستیابی به خرسندی و رشد سالم به آن­ها نیاز دارند. زمانی که مراقبین کودک مشکلاتی در تحقق هر یک از این اهداف ایجاد کنند، زمینه شکل­ گیری طرحواره­های ناسازگار اولیه را فراهم نموده ­اند (وانگ و همکاران، ۲۰۱۰). طرحواره­ها چارچوب­ها یا الگوهای پردازش اطلاعات هستند که چگونگی مفهوم سازی یک شخص را از مجموعه ­ای از محرک ها نشان می­دهند. طرحواره­ها در واقع مفهومی فراگیر بوده که هیجانات، خاطرات و شناخت­ها را در بر می­گیرند. طرحواره­ها در طول دوران کودکی و نوجوانی شکل گرفته و در سراسر زندگی فرد گسترش می­یابند. در واقع طرحواره­های ناسازگار اولیه استنباط از تجربیات روزانه را تحریف کرده به نحوی که به فشار روانی ناشی از تنهایی یا طرد اجتماعی شدت می­بخشند و قابلیت تفسیر صحیح از هیجانات دیگران را تضعیف می­ کنند (ساکلی[۶۶] و همکاران، ۲۰۱۱). طرحواره بر پایه تجربه­های ذهنی زندگی و رشد هوشیارانه اوایل کودکی شکل می­گیرد (جیمز، ۲۰۰۴).
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
یانگ بر این باور است که طرحواره به دلیل ارضا نشدن نیازهای هیجانی اساسی دوران کودکی به وجود می­آیند: دلبستگی ایمن به دیگران، خودگردانی، کفایت و هویت، آزادی در بیان نیازها و هیجان­های سالم، خودانگیختگی و تفریح، محدودیت­های واقع بینانه و خویشتن داری (یوسفی و همکاران، ۲۰۱۱). هر مرحله تحولی جدید، نیازمند نقش­ها، مسئولیت­ها، توقعات شناختی و سازگاری­های رفتاری است، بنابراین طرحواره­ها و راهبردهای مقابله­ای پیشین با چالش رو به رو می­شوند. افرادی که در خانواده­های ناکارآمد بزرگ شده ­اند، به احتمال زیاد سبک­های شناختی انعطاف ناپذیر و راهبردهای مقابله­ای ترس برانگیز و ثابتی را به کار می­گیرند. بنابراین چنین افرادی در گذار از مراحل زندگی (مثل روابط عاشقانه و ازدواج) با مشکلات بیشتری روبه رو می­شوند (زرب، ۲۰۰۷).

 

۲-۳- تعریف یانگ از طرحواره

 

یانگ معتقد است برخی از طرحواره­ها به­ویژه آن­هایی که عمدتاً در نتیجه تجربه­های ناگوار دوران کودکی شکل می­گیرند، ممکن است هسته اصلی اختلالات شخصیت، مشکلات منش­شناختی خفیف­تر و بسیاری از اختلالات مزمن محور I قرار بگیرند. وی برای بررسی دقیق­تر این ایده مجموعه ­ای از طرحواره­ها را به نام «طرحواره­های ناسازگار اولیه» مشخص کرده است. این طرحواره­ها الگوهای هیجانی و شناختی خودآسیب­رسان و شدیداً ناکارآمدی هستند که در ابتدای رشد و تحول در ذهن شکل گرفته­اند و در مسیر زندگی تکرار می­شوند. باید توجه داشت که طبق این تعریف، رفتار یک فرد، بخشی از طرحواره محسوب نمی­ شود، زیرا به اعتقاد یانگ رفتارها از طرحواره­ها نشأت می­گیرند، اما بخشی از طرحواره­ها محسوب نمی­شوند (یانگ و همکاران، ۲۰۰۳، ترجمه حمیدپور و اندوز، ۱۳۹۱).

 

۲-۴- طرحواره های ناسازگار اولیه

 

در واقع طرحواره­های ناسازگار اولیه استنباط از تجربیات روزانه را تحریف کرده به نحوی که به فشار روانی ناشی از تنهایی یا طرد اجتماعی شدت می­بخشند و قابلیت تفسیر صحیح از هیجانات دیگران را تضعیف می­ کنند (ساکلی وهمکاران،۲۰۱۱). منظور از طرحواره­های ناسازگار اولیه، ساختارهای ذهنی فرضی برای ارائه مفاهیم کلی ذخیره شده در حافظه است که نه تنها برای تفسیر اطلاعات، بلکه در چگونگی رمز گشایی اطلاعاتی که ارائه می­شوند نیز مهم هستند (یانگ و همکاران، ۲۰۰۳). پژوهش­های چندی به بررسی رابطه میان طرحواره­های ناسازگار اولیه با صمیمیت و سازگاری در روابط عاشقانه و زناشویی پرداخته­اند (مک درمت، ۲۰۰۸؛ بایرامی و همکاران، ۲۰۱۲). شواهد پژوهشی خبر از وجود رابطه بین سن (جاج و همکاران، ۱۹۹۷)، عملکرد خانواده، سازگاری و سلامتی (دانگایوک، ۲۰۰۷) با رضایت از زندگی می­دهند. علاوه بر این در سال­های اخیر توجه فزاینده­ای به نظریاتی شده که به دنبال شناخت و معرفی فرایندهای شناختی[۶۷] مؤثر در رضایت از زندگی بود­ه­اند (کاچادوریان و همکاران، ۲۰۰۴). یکی ازپدید­ های شناختی مورد توجه در این حوزه، طرحواره­ها[۶۸] بوده است (دوزویس و همکاران ، ۲۰۰۹). اما طرحواره­های اولیه باورهایی هستند که افراد درباره خود، دیگران و محیط دارند، و به طور معمول از ارضا نشدن نیازهای اولیه به خصوص نیازهای عاطفی در دوران کودکی سرچشمه می­گیرند (زانگ و هه،۲۰۱۱).
هاوکه و همکاران (۲۰۱۱)، به نظر یانگ و همکاران در مورد شناسایی ۱۸ طرحواره ناسازگار اولیه اشاره کرده ­اند که همراه با تعریفی اختصاری از آن­ها عبارتند از: طرد (باوری که فرد معتقد است افراد مهم در زندگیش او را طرد خواهند کرد)؛ بی اعتمادی- سوء رفتار (باوری که فرد معتقد است که دیگران به او دروغ خواهند گفت و از وی سود و منفعت کسب می­ کنند)؛ محرومیت هیجانی (احساسی که فرد معتقد است از حمایت هیجانی مناسبی برخوردار نیست)؛ نقص- شرم (باور فرد به این که دارای عیب و ایراد بوده یا بی ارزش است)؛ انزوای اجتماعی-بیگانگی (احساس جدایی از دیگران)؛ وابستگی-بی کفایتی (این احساس که فرد قادر به مراقبت از خود نیست)؛ آسیب­پذیری نسبت به ضرر یا بیماری (باور به این که فاجعه­ای قریب­الوقوع روی خواهد داد)؛ گرفتاری-خود تحول نایافته (آمیختگی هویت با فرد مهم زندگی)؛ شکست (باور فرد به این­که در مقایسه با دیگران نالایق است)؛ استحقاق-بزرگ منشی (باور فرد به این که در مقایسه با دیگران فوق­العاده و سزاوارتر است)؛ خویشتن­داری و خود انضباطی ناکافی (باور به این­که فرد در مهار هیجانات و تکانه­ها ناتوان است)؛ اطاعت (باور فرد به این­که نیازهای خود فرد نسبت به دیگران از اهمیت پایین­تری برخوردار است)؛ ایثار (تمرکز بر نیازهای دیگران و هزینه کردن از طرف خود)؛ پذیرش جویی-جلب توجه (نیاز مبرم به دریافت تأیید و توجه از سوی دیگران)؛ منفی­گرایی و بد بینی (تمرکز فراگیر و گسترده بر جنبه های منفی زندگی)؛ بازداری هیجانی (ممانعت ابراز هیجان)؛ تنبیه (این باور که برای اشتباهات باید حکم به تنبیه داد).

 

۲-۵- ریشه ­های تحولی طرحواره­ها

 

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت jemo.ir مراجعه نمایید.