منابع مقالات علمی : خسارت تأخیر تأدیه در نظام بانکداری بدون ربا- قسمت 33

«فرشنده با توجه به قانون عملیات بانکی بدون ربا، متعهد می‌گردد در صورت عدم پرداخت مطالبات بانک در سررسیدهای مقرر، از تاریخ سررسید تا تاریخ تسویه کامل اصل بدهی و هم‌چنین در مواردی که فروشنده در اثنای مدت قرارداد به تشخیص بانک تخلف نماید، از تاریخ اعلام تخلف توسط بانک علاوه بر بدهی‌های تادیه نشده خود مبلغی را طبق فرمول …، بعنوان خسارت به بانک پرداخت نماید.»
«حکم مندرج در این ماده در مواردی که فروشنده، بلحاظ ارائه اطلاعات نادرست و یا سایر مواردی از این قبیل به تشخیص بانک، از تسهیلات بانک به نحو غیر مجاز استفاده نموده باشد نیز جاری است و مبنای وجه التزام ، تاریخ عقد قرارداد می‌باشد.»
در تحلیل شرط فوق در قرارداد خرید دین باید گفت که با عنایت به اینکه در این عقد تعهد اصلی فروشنده اسناد، پرداخت وجه آنها در صورت عدم وصول از صادرکنندگان اسناد است و این تعهد یک تعهد نقدی می‌باشد، فلذا در این‌جا جنبه جبران خسارت ناشی از تأخیر در پرداخت دین نقدی در ماهیت این شرط، بر جنبه التزامی آن غلبه دارد. هر چند که همان‌گونه که پیش‌تر هم تاکید گردیده است، به‌طور کلی در عقود بانکی در نظام بانکداری بدون ربا، ماهیت شرط فوق تلفیقی از دو جنبه جبران خسارت و وجه‌‌التزام می باشد که حسب مورد و بنا به ماهیت تعهدات طرف قرارداد، ممکن است یکی از این دو جنبه چهره غالب را داشته باشد. اما در هر حال، هر دو هدف و جنبه مزبور در شرط یاد شده مقصود می باشند.
مبحث سوم: عقود تعهدی
این گروه خدماتی را در بر می‌گیرد که پرداخت آن منوط به انجام کار یا ایفای تعهدی مشخص است و به‌طور معمول انجام عملی معین در مقابل اجرتی معلوم و یا پذیرش تعهدی مشخص، بنا به درخواست متقاضی در قالب جعاله اعتبارات اسنادی (ریالی یا ارزی) جعاله تعمیرات و یا ضمانتنامه‌های بانکی می‌باشد.
گفتار اول: جعاله
برابر ماده 561 قانون مدنی «جعاله» عبارت است از التزام شخصی به ادا اجرت معلوم درمقابل عملی اعم از این‌که طرف، معين باشد یا غيرمعين.
اما جعاله از نظر آئین‌نامه فصل سوم قانون عملیات بانکی بدون ربا (بهره)، عبارتست از التزام شخص «جاعل» یا «کارفرما» به ادای مبلغ یا اجرت معلوم (جعل) در مقابل انجام عملی معین. طبق قرارداد، طرفی که عمل را انجام می‌دهد، «عامل» یا «پیمانکار» نامیده می‌شود.
به‌موجب مقررات آیین‌نامه مزبور بانک‌ها می‌توانند به‌منظور ایجاد تسهیلات لازم برای گسترش امور تولیدی، بازرگانی و خدماتی با تنظیم قرارداد به‌عنوان «عامل» یا عندالاقتضاء به‌عنوان «‌جاعل» مبادرت به جعاله نمایند. در مواردیکه بانک عامل جعاله می‌باشد باید در قرارداد جعاله، اختیار بانک برای واگذاری انجام قسمتی از عمل معین به غیر تحت عنوان جعاله ثانوی و یا هر عنوان دیگر قید شود. در این‌صورت بانک مکلف است بر عملیات اجرائی و نحوه مصرف و واریز وجوه نظارت نماید.
هم‌چنین در مواردی‌که بانک جاعل جعاله باشد، عامل می‌تواند با موافقت بانک انجام قسمتی از کار به دیگری واگذار نماید.
‌تدارک مقدمات و تهیه مواد و مصالح و سایر لوازم مورد نیاز برای انجام عمل می‌تواند، طبق قرارداد برعهده جاعل و یا عامل باشد.
بند اول: تعهدات متقاضی دریافت تسهیلات جعاله ( بعنوان جاعل) در برابر بانک
1-تعیین عوامل اجرا و نظارت بر نحوه کار و پرداخت دستمزد و هزینه‌های مربوط از محل تعیین شده به نمایندگی از سوی بانک به‌صورت تبرعی .
2-تعهد به حائز شرایط بودن جهت دریافت تسهیلات جعاله طبق مقررات بانک.
3-پرداخت جعل موضوع قرارداد مطابق شرایط مقرر در آن.
4-اقدام به بیمه نمودن هر آنچه مورد رهن بوده و یا در آینده جزء موارد وثیقه قرار خواهد گرفت، بلافاصله پس از امضای قرارداد همه ساله به مبلغی که مورد موافقت بانک باشد در برابر آتش سوزی، انفجار، صاعقه، سیل، زلزله و سایر خطراتی که بانک تعیین می‌کند، نزد یکی از شرکت‌های بیمه، به‌نفع بانک.
5-خودداری از هرگونه معامله ناقله و تحت هر عنوان نسبت به موارد وثیقه اعم از عین یا منفعت و هم‌چنین خودداری از ایجاد تغییر در موارد وثیقه (بدون موافقت بانک) و یا انجام هر اقدام که موجب نقصان بهای موارد وثیقه باشد.
بند دوم: مفاد شرط خسارت یا وجه‌التزام در قرارداد جعاله و تحلیل ماهیت آن:
«جاعل با توجه به قانون عملیات بانکی بدون ربا، متعهد می‌گردد در صورت عدم پرداخت وجوه در سررسید یا سررسیدهای مقرر، از تاریخ سررسید تا تاریخ تسویه کامل با بانک و هم‌چنین در مواردی که جاعل در اثنای مدت قرارداد به تشخیص بانک تخلف نماید، از تاریخ اعلام تخلف توسط بانک علاوه بر بدهی های تادیه نشده خود مبلغی را طبق فرمول …، به عنوان وجه التزام به بانک پرداخت نماید.»
«حکم مندرج در این ماده در مواردی که جاعل، به‌لحاظ ارائه اطلاعات نادرست و یا سایر مواردی از این قبیل به تشخیص بانک، از تسهیلات بانک به‌نحو غیر مجاز استفاده نموده باشد نیز جاری است و مبنای وجه التزام ، تاریخ عقد قرارداد می‌باشد.»
با توجه به آنچه گفته شد، روشن است که تعهد اصلی جاعل در برابر بانک، عبارت است از پرداخت جعل موضوع قرارداد در صورت انجام مورد جعاله، که در واقع یک تعهد نقدی می‌باشد و سایر تعهدات مندرج در قرارداد حالت فرعی دارند.
بنابراین همان‌گونه که در شرط فوق‌الذکر هم صراحتاً بدان اشاره گردیده است، تأخیر جاعل در پرداخت اقساط جعل است که موجب استحقاق بانک بر مطالبه و دریافت خسارت ناشی از آن می‌گردد و جنبه تنبیهی و التزامی شرط فوق ، چهره‌ای ضعیف تر دارد.
گفتار دوم: اعتبار اسنادی
بند اول: تعریف
اعتبار اسنادی تعهدی از بانک است که به خریدار و فروشنده داده می‌شود. تعهد می‌شود که میزان پرداختی خریدار به فروشنده به‌موقع و با مبلغ صحیح به دست فروشنده خواهد رسید. هرگاه که خریدار قادر به پرداخت مبلغ خرید نباشد، بانک موظف است باقیمانده یا تمام مبلغ خرید را بپردازد. اعتبارات اسنادی اغلب در معاملات بین‌المللی به‌منظور اطمینان از دریافت مبالغ پرداختی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
به دلیل ماهیت معاملات بین‌المللی که شامل عواملی هم‌چون مسافت و تفاوت قوانین کشورها و…، اعتبارات اسنادی یک جنبه بسیار مهم در تجارت بین‌المللی شده است. بانک هم‌چنین به نیابت از خریدار که نگه‌دارنده اعتبارات اسنادی است تا زمان دریافت تائیدیه که کالاهای خریداری شده حمل شده‌اند وجه را پرداخت نخواهد کرد.
حداقل 4 ركن اساسي را در يك اعتبار اسنادي مي‌توان به صورت زير تعريف نمود.
گشايش‌كننده اعتبار (خريدار): شخصي است كه قصد واردات كالا از كشور ديگري دارد و براي گشايش اعتبار اسنادي به بانك مراجعه مي‌كند.
بانك عامل: بانكي است كه به درخواست خريدار كالا اقدام به گشايش اعتبار اسنادي مي‌كند.
بانك كارگزار: بانكي است كه با بانك عامل در ارتباط بوده و از طرف خريدار و بانك عامل پرداخت وجه كالا به فروشنده را تعهد مي‌كند.
ذينفع اعتبار اسنادي(فروشنده كالا): شخصي است كه پس از ارسال كالا و ارائه مدارك مورد توافق طبق شرايط اعتبار اسنادي وجه اعتبار را از بانك كارگزار دريافت مي‌كند.
بند دوم: مكانيزم مورد عمل در گشايش اعتبار اسنادي
به‌منظور گشايش اعتبار اسنادي، ابتدا خريدار و فروشنده با يكديگر مذاكره و در مورد نحوه ارسال كالا، نحوه پرداخت قيمت كالا (نقد يا نسيه) نوع و مقدار كالا توافق مي‌نمايند.
پس از آن خريدار به بانك عامل در كشور خود مراجعه و تقاضاي گشايش اعتبار اسنادي مي‌نمايد. بانك عامل مدارك مورد نياز را از خريدار اخذ و به‌وسيله سوئيفت شرايط را به بانك كارگزار خود اطلاع مي‌دهد. بانك كارگزار شرايط مندرج در متن سوئيفت را به ذينفع، اعتبار با شرايط مورد نظر گشايش مي‌شود.
بعد از گشايش اعتبار، فروشنده كالا را براي خريدار ارسال و از طرف ديگر اسناد مربوطه به بانك كارگزار ارائه مي‌نمايد. بانك كارگزار نيز متعاقباً اسناد را براي بانك عامل ارسال مي‌نمايد. بانك عامل مراتب را به خريدار اطلاع داده و در صورت كامل بودن اسناد، بانك كارگزار وجه كالا را بر اساس شرايط اعتبار (ديداري يا يوزانس) به فروشنده پرداخته و
 

این مطلب را هم بخوانید :
دسته بندی علمی - پژوهشی :خسارت تأخیر تأدیه در نظام بانکداری بدون ربا- قسمت 5

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.