حیوانات عجیب: انگلی که پس از خوردن زبان ماهی، نقش آن را بر عهده می گیرد


روزی روزگاری، یه ماهی به رستورانی میره و روی صندلی یکی از میزهای خالی می شینه. گارسونی که در اونجا کار می کرده به سراغش میاد و از اون سوال می کنه که چی میل داره. اما پاسخی نمی شن، دوباره این سوال رو تکرار می کنه و ماهی فقط با چشمون گردش به اون خیره می شه.

گارسون در حالی که عصبانیت در چهره اش موج می زنه میگه: «گربه زبونت رو خورده؟» و با کمال تعجب می بینه که ماهی روی تیکه کاغذی می نویسه که زبونس خورده شده. بله زبونس خورده شده اما نه به وسیله گربه بلکه یه جورپا مرتکب اینجور کاری شده!

این یه داستان نبود و باید بگیم که با کمی تغییر، در جهان واقعی هم اتفاق می افته. در ادامه این مطلب با سایت ما همراه باشین تا با جانوری که زبون ماهیا رو می خوره و جاشون رو میگیره آشنا شید.

در خلیج کالیفرنیا موجودی به نام سیموثوا یا انگل زبون خوار زندگی می کنه که ماهیا رو هدف حمله خود قرار داده و به زبانشون می چسبد.

این حیوان تا جایی پیش میره که بخش یاد شده رو مصرف کرده و حتی بدن خود رو جانشین اون می کنه و کلیه کارکردها و وظایف زبون ماهی رو هم رو دوش میگیره و مثلا غذا رو در داخل فضای دهن میزبان به حرکت در می آورد.

در قلمرو انگلا، این تنها نمونه ایه که جونور، جای یکی از ارگانای بدن میزبان رو گرفته و همون کارایی رو از خود به نمایش میذاره.

این انگل که خلاصه C. exigua نامیده می شه به ماهیای جور واجور حمله می کنه و با چسبیدن به زبون اونا، خونشون رو میکشه اما اونطور که ریک بروسکا زیست شناس دانشگاه آریزونا میگه، تنها گونه خاصی از ماهیا (rose snapper) هستن که این انگل به جای زبانشون قرار میگیره و به طور کامل کارکردهای اونو رو دوش میگیره.

اون تأکید می کنه، صدها گونه دیگه از انگلایی که زبون موجودات زنده رو می خورن هم وجود دارن، با این حال تنها C. exiguaه که می تونه کلیه کارکردهای زبون میزبان رو رو دوش بگیره.

اما بذارین نگاهی داشته باشیم به گونه انگلی C. exigua؛ این موجود در اول با جنسیت نر به بلوغ می رسه و بعد به ماده تبدیل می شن. این اتفاق وقتی اتفاق می افته که بیشتر از یه عدد از این انگلا در بدن ماهی مهمون شن.

وقتی که اولین انگل به داخل آبشش ماهی نفوذ می کنه، روند بلوغ اون به عنوان جنس مذکر شروع می شه اما پس از اینکه انگل دوم از راه رسید، گونه اول رو برانگیخته و اونو مجبور می کنه تا جنسیتش رو به ماده عوض کنه و بعد محیط آبشش رو رها کرده و از راه گردن به زبون جونور می رسه و کم کم روند تکثیرش شروع می شه.

گونه مونث با به کار گیری هفت جفت پایی که داره (این پاها بافتی به طور کامل عضله ای دارن و بسیار شبیبه به نیش عقرب به نظر میان) خود رو به زبون ماهی می چسبوند.

این جور در تا آخر عمرش در همین قسمت باقی می مونه و به زاد و ولد در اون می پردازه. همینکه انگل ماده رشد می کنه، مانند هر بندپای دیگری پوست میندازه و از خون زبون ماهی تغذیه می کنه.

بروسکا میگه: «این موجود ۵ مجموعه آرواره داره و هر پنج تای اونا هم شکلی دشنه مانند دارن و دو تایشان هم مانند نیزهای بلندی هستن که بافتای بدن ماهی میزبان رو پاره می کنن.»

مابقی آروارها هم خون رو از زخمایی که دندونای نیزه مانند انگل روی زبون ماهی به وجود آورده، می مکند.

با این روش، C. exigua کم کم جون رو از زبون ماهی میگیره و این بخش از اول تا انتهایش و به صورت ذره ذره خشک می شه و در آخر چیزی جز ریشه ماهیچه ای اون باقی نمی مونه.

در این مرحله، انگل با به کار گیری سه یا چهار جفت پای عقبی خود ریشه زبون رو میگیره و به زبون جدید ماهی تبدیل میشه؛ شاید C. exigua به شکلی پرورش یافته که میزبان خود رو زنده نگه داره.

اما پس از اینکه زبون از بین رفت، دیگه غذایی هم واسه انگل ماده وجود نداره و به خاطر همین با به کار گیری انرژی و منابع ذخیره شده در بدنش به زندگی خود ادامه داده و در عین حال بچه خود رو هم پرورش میده.

محققان هنوزم نمی دونن که انگلای جوون دقیقا چه وقتی متولد می شن یا اینکه کی می تونن ماهی میزبان خود رو پیدا کنن اما اونطور که بروسکا میگه، این نوزادان وقتی به بدن ماهیای دیگه منتقل می شن که میزبان اولیه از ماهیای دیگه واسه جدا شدن انگل از دهنش کمک بگیره و از این روش یه سری از فرصتی تازه رو در اختیار نوزادان انگل قرار می گیره.

در مرحله بعدی، انگل ماده که به خاطر بلوغش، توانایی شنا کردن رو از دست داده «یا از طرف ماهی میزبان اجازه پیدا می کنه که فضای دهن رو ترک کنه یا اینکه بلعیده می شه، در هر صورت در آخر اثری از اون نیس و حالا یه ماهی داریم که زبونس رو از دست داده و به خاطر همین دیگه امکان زنده موندن براش وجود نداره. در واقع داستان زندگی این ماهی هم به خاطر وجود یه انگل در همین نقطه تموم می شه.»

هنوز مشخص نیس که به چه دلیل این انگل تا این اندازه جلو میره و حتی پس از نابودی کامل زبون موجود میزبان، مسئولیت هاش رو رو دوش میگیره، چراکه دیگه جانوران انگلی هم وجود دارن که فقط از زبون میزبان تغذیه می کنن و تا این اندازه پیش نمی رن. بعضی احتمال میدن که زبون این نوع ماهی مانند گونه های دیگه، استواری کافی رو نداره و این می تونه عامل اصلی از دست دادن زبونس باشه.

اما این روش زندگی، امتیازات زیادی واسه انگل ماده داره:از جمله اینکه غذای اون به صورت دائمی تأمین میشه و علاوه بر این، دهن ماهی حکم یه جور پناهگاه امن رو براش داره که می تونه نوزادانش رو در اونجا پرورش بده.

مانند هر جونور دیگری، هدف انگل زبون خوار از این نوع لونه گزینی اینه که نسل خود رو ادامه بده و بعد از تموم شدن مأموریت از صحنه روزگار محو می شه.

اما قضیه واسه ماهی میزبان به طور کامل فرق داره. این جونور هم مثل خیلی از قربانیان انگل، غیر از بدبختی چیز دیگری نصیبش نمی شه و در حالی که هنوز عمر کاملش رو طی نکرده جون خود رو از دست میده.