منابع مقالات علمی : بررسی وضعیت صنعت چای براساس الگوی توسعه خوشه ای- قسمت ۲۸

– تصمیم گیری سریعتر میان اعضاء صنعت؛
– مسئولیت پذیری بیشتر نسبت به نیازهای بخش تولید؛
– دسترسی آسان تر به اطلاعات؛
– انعطاف پذیری بیشتر صنایع؛
– تولید محصول با هزینه پائین تر و کیفیت بالاتر؛
– ارتقاء دانش فنی واحدها و ذینفعان(یونیدو، ۲۰۰۶).
۲-۴-۷٫ مراحل اصلی در توسعه ی خوشه صنعتی
به طور خلاصه، گام های اصلی در توسعه خوشه عبارتند از:

  1. انتخاب خوشه
  2. انتخاب عامل توسعه خوشه صنعتی(CDA)
  3. مطالعه ی شناختی
  4. اعتمادسازی (در میان ذینفعان)
  5. ایجاد چشم انداز مشترک بین اعضا
  6. طراحی و تدوین برنامه ی عمل
  7. پیاده سازی برنامه ها
  8. خروج عامل توسعه خوشه صنعتی(سرحدی و رحمانی، ۱۳۸۹).

۲-۴-۸٫ مدل تحلیلی خوشه ی صنعتی چای
اساساً ایجاد خوشه ها به دو صورت خودجوش و نظام مند است. خوشه های خودجوش خوشههایی هستند که بر اثر تمرکز خودجوش عوامل به وجود آمده اند(چیارونی[۵۶]، ۲۰۰۶). در چارچوب رویکرد توسعه ی خوشه ای، همه ی خوشه ها دارای اهمیت هستند؛ اما به طور بدیهی سهم و نقش هریک از خوشه های صنعتی در اقتصاد منطقه ای و ملی متفاوت از سایر خوشه هاست. منطقه ی شرق گیلان که دارای ۳۲ هزار هکتار باغ چای و بالغ بر ۱۸۰ کارخانه ی چای سازی است. محصولات آن دارای ارزش تجاری است. بر اساس اطلاعات منطقه ای حاصل از مطالعهی میدانی و استفاده از نظرات افراد و نهادهای مختلف مرتبط با خوشه صنعتی چای، مهمترین اهداف ایجاد خوشه ی صنعتی متناسب با منطقه شناسایی و با ترکیب برخی عوامل، سرانجام در قالب شش شاخص به عنوان عوامل کلی اثرگذار بر شکل گیری و توسعه ی خوشه ی صنعتی چای معرفی شده است. این عوامل در شکل۲-۴ ارایه گردیده است.
شکل ۲-۴٫ مدل تحلیلی پژوهش(عوامل ایجاد خوشه ی صنعتی چای استان گیلان)
۲-۵٫ نقش دولت در توسعه ی خوشه صنعتی
در مورد نقش و سیاستگزاری های دولت در راستای توسعه ی پایدار، فارینگتون[۵۷](۲۰۰۲) به حمایت و پشتیبانی دولت به عنوان عامل بیرونی اهمیت می دهد و از ارتباط دولت با تشکل ها، از طریق همکاری دوجانبه، مشارکت در پروژه ها، نمایندگی و اطلاع رسانی یاد می کند. به شرط آنکه دولت حالت تصدی گری نداشته باشد. پورتر در مدل «الماس» در تبیین مدل خود از شانس و دولت به عنوان عامل بیرونی یاد می کند. بر مبنای مدل الماس پورتر، قدرت رقابتی هر صنعت به وضعیت پنج عامل یعنی نهاده های تولید، شرایط تقاضا، صنایع مرتبط و پشتیبان، استراتژی، ساختار و وضع رقابت داخلی و دولت بستگی دارد. به طور خلاصه، اکثر کارشناسان معتقدند که دولت در عصر کنونی، باید پشتیبانی کننده و نه متصدی باشد. همچنین، حمایت های دولتی باید ویژگی های رهیافت سه گانه ی مشتری نگر بودن، جمعی بودن و انباشتی بودن را دارا باشد.
براساس نظر سولول و همکاران[۵۸](۲۰۰۳)، دولت اغلب در ساماندهی و کنترل فرایندهای آغازین شکل گیری خوشه موفق تر عمل می کند. آنها همچنین خاطرنشان می سازند که در فرایندهای اولیه شکل گیری خوشه، وام های دولتی نقش موثری دارند. ولی به مرور زمان از وابستگی به وام های دولتی کاسته میشود. از سوی دیگر دولت چشم انداز بلندتری نسبت به بخش خصوصی در جهت توسعه خوشه ها دارد. براین اساس حضور دولت منجر به گردهمایی مدیران، قانونگذاران و سایرین می گردد که به عنوان یک سرمایه غیرملموس نقش موثری در راه اندازی و شروع فرایندهای اولیه شکل دهی خوشه را برعهده دارد.
اساساً دولت می تواند در فرایند آغازین شکل گیری به صورت کاتالیزور عمل کند و نقش آن شامل موارد زیر است:
– در ترغیب گرد هم آیی ها، خوشه سازی، حمایت و تشویق، ایجاد بستر های مناسب رشد، سازماندهی
ساختارهای مالی، تجدید نظر در قوانین و… اهمیت دارد. سیاست های حمایتی در این نوع خوشه ها تقویت شبکه ها و ایجاد همکاری محلی است.
– از طرفی در صنایع با تکنیک و ریسک بالا، حضور دولت در کنار خوشه ها لازم است. اقدامات، معطوف به ارتقای آنها در زمینه آموزش فنی و نوآور می باشد. ترویج اقدام مشترک محلی کمک به شرکا در رسیدن به سطح بالای بین المللی در حوزه توسعه فناوری و ارتقای محیط زیست است.
– در مورد خوشه های فراملی، نقش دولت مشتمل بر جذب بیشتر سرمایه گذاری های مستقیم، توسعه و گسترش عرضه کنندگان و انتقال فناوری به سایر شرکت های محلی است.
دولت ها علاوه بر اینکه می توانند از طریق ادارات خود خوشه ها را توسعه دهند، در موارد زیر هم نقش مهمی به عهده دارند:
الف– تهیه نقشه های کشوری از توسعه ی خوشه ها و تعیین اهمیت آنها در کشور یا منطقه؛
ب- اتخاذ سیاست ها و طرح های حمایتی که بتوان بواسطه آنها فعالیت جمعی را در خوشه بهبود بخشید؛
ج- فراهم کردن کمک مالی برای تشویق مؤسسات تجاری و خصوصی برای مشارکت در توسعه ی خوشه ها؛
د- کمک به بنا نهادن پیوند مناسب خوشه ها با مؤسسات اجتماعی و خصوصی در مواردی مثل مسائل مالی، سرمایه گذاری، امور زیرساختی و توسعه اجتماعی(مانیچ[۵۹]، ۱۹۹۹؛ به نقل از رادفر، ۱۳۹۲).
۲-۶٫ رویکردها و مدل های توسعه ی خوشه صنعتی
۲-۶-۱٫ مدل یونیدو

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.