برررسی رابطه بین استرس و فرسودگی شغلی در اداره آموزش و پرورش شهرستان لنگرود- قسمت …

ب) مسلط شدن بر فشار روانی
این دو حالت فارغ از اینکه کدامیک نتیجه بهتری دارد مرحله دوم فشار روانی یا مرحله مقاومت و واکنش نامیده می‌شود آنچه سبب واکنش و مقاومت در این مرحله می‌شود تغییرات نیرومند و گسترده‌ای است که توسط هورمون ‌ها و مواد شیمیایی به عمل می‌اید و تغییرات و واکنش های جمعی را پدید می آورد در این حال بدن برای ادامه مقاومت، مواد ذخیره را به سرعت مصرف می‌کند.
۳ـ مرحله از پا در آمدن: مرحله بعدی مرحله از پا درآمدن است این اصطلاح از نظر سلیمه به این معنی است که بدن نمی تواند به طرو نامحدود به مقابله با عامل استرس ادامه دهد. انرژی لازم برای ادامه سازگاری ته می‌کشد و فرد از توان می افتد بنابراین وجه مشخصه مرحله سوم عبارت است از : از دست دادن مقاومت در برابر عامل استرس ، فرسودگی ، و از پا در آمدن که حتی ممکن است منجر به مرگ شود.
۲-۷-۱)نشانه های سازگاری عمومی:‌
۱ـ نشانه‌های مرحله هشدار یا واکنش آگاهی‌دهنده: در این مرحله ترشح هورمون ها افزایش می‌یابد. ( غده هیپوفیز و غده فوق کلیوی) بدن در حالت آمادگی نسبی قرار می‌گیرد و علایم فیزیولوژیکی مانند ضربان قلب تنفس و فشار خون قابل رؤیت است.
۲ـ نشانه‌های مرحله مقاومت: ترشح هورمون ها به بالاترین حد خود رسیده است و بدن در حالت آمادگی کامل به سر می‌برد.
۳ـ نشانه های مرحله از پا در آمدن ( فرسودگی): بدن در حالت استراحت قرار می‌گیرد قدرت دفاعی در برابر بیماری‌ها تضعیف می‌گردد و فرد منفعل و فرسوده می‌شود ( فخیمی ۱۳۸۱)
۲-۸)چهار مجموعه کلی فشارهای عصبی سازمانی:
این چهار مجموعه عبارتند از: الزامات وظیفه، الزامات فیزیکی، الزامات نقش، الزامات درون شخصی
۲-۸-۱)الزامات شغلی :
الزامات شغلی عوامل ایجاد فشارهای عصبی در مشاغل می‌باشند شاغل جراحی کنترل ترافیک هوایی و هدایت تیمهای فوتبال حرفه‌ای در مقایسه به شغلهایی مانند پزشک عمومی، مسئول بار هواپیما و مسئول آموزش تیم تحت فشار عصبی بیشتری هستند.
ممکن است علاوه بر انچه گفته شد سایر الزامات شغلی نیز باعث به خطر افتادن سلامتی فرد شوند. چنین شرایطی را می توان در مشاغل مانند کار در معدن زغال، حمل و نقل مواد منفجره و نظایر آن مشاهده می‌کرد ایمنی نیز یکی دیگر از ازلامات مهم شغلی است که می تواند باعث ایجاد فشار عصبی شود. شخصی که درشغل به نسبت مطمئنی منصوب شده است احتمالاً نگران از دست دادن آن نمی باشد. از طرف دیگر اگر امنیت شغلی به خطر بیافتد فشار عصبی می تواند تا حد زیادی افزایش پیدا کند به عنوان مثال این فشار عصبی به طور معمول از طریق سازمان و به هنگام کاهش تعداد کارکنان و یا یکی کردن سازمانها افزایش پیدا می‌کند ( الوانی، معمارزاده، ۱۳۲۳)
یکی دیگر از فشارهای عصبی ناشی از الزامات وظیفه‌ای میزان کار بیش از اندازه است کار اضافه زمانی بوجود می‌اید که کار واگذار شده به فرد خارج از توان او باشد. کار اضافی هم ممکن کمی بوده ( فرد وظایف زیادی به عهده دارد و با وقت او برای انجام این وظایف مربوط را ندارد) به هر حال باید توجه داشت که سادگی کار هم ممکن است ناخوشایند باشد. همانطور که گفته شد ساده بودن کار باعث خستگی و بی تحرکی فرد شده و کار اضافی باعث ایجاد تنش و اضطراب می شود بنابراین مقدار معینی از فشار عصبی ناشی از حجم کار به دلیل آنکه می تواند منجر به سطح بالایی از نیرو و انگیزش شود مفید خواهد بود.
۲-۸-۲)الزامات فیزیکی:
الزامات فیزیکی بستگی به مکان شغل دارد یکی از عوامل مهم درجه حرارت است به عنوان مثال ممکن است کارکردن در فضای آزاد هنگامی که درجه حرارت بی نهایت زیاد است منجر به ایجاد فشار عصبی شود این موضوع در مورد دفتر کاری که حرارت نامناسب دارد و سرد است نیز صدق می‌کند ( الوانی،‌ معمارزاده ۱۳۲۳)
۲-۸-۳)الزامات نقش :
الزامات نقش نیز می تواند مبنای ایجاد فشار عصبی شود نقش عبارت است از مجموع رفتارهای سازمانی دریک گروه یا سازمان که با یک شغل سازمانی همراه باشد. فشار عصبی ممکن است ناشی از ابهام نقش ( روشن نبودن انتظاراتی که از فرد دارند) یا تضاد نقش ( ناهنماهنگی بین دو یاچند نقش، الوانی، معمارزاده ۱۳۲۳)
۲-۸-۴)الزامات مراوده با دیگران
آخرین مجموعه از عوامل ایجاد کننده فشار عصبی از سه الزام مراوده با دیگران تشکیل شده است که می‌تواند در یک محیط سازمانی مقابلفرد قرار گیرد. فشار برای محدود کردن تولید، فشار برای انجام هنجارهای گروهی و نظایر آن از نوع فشارهای گروهی می‌باشند. سبک رهبری نیز می تواند باعث ایجاد فشار عصبی شود. فرض کنید فردی نیازمند حمایت اجتماعی رهبر خود باشد اگر رهبر مورد نظر تا حدودی خشن بوده و توجه و دلسوزی چندانی نسبت به او نشان ندهد احتمالاً احساس فشار عصبی خواهد کرد بالاخره شخصیت و رفتار نیز ممکن است باعث ایجاد فشار عصبی شوند. تضاد زمانی بوجود می‌آید که دو یا چند نفر مجبور به همکاری باشند. به عنوان مثال، فردی که دارای منشا کنترل درونی است خواهان آن است که چگونگی عملکرد همه امور را به کنترل خود در آورد وممکن است از کارکردن با شخصی که دارای منشا کنترل خارجی بوده و خود را تسلیم پیشامدها می داند احساس بیهود کند. تصور کنید که دفتر یک فرد سیگاری و یک فرد غیر سیگاری در کنار هم قرار داشته باشند وجود فشار بالقوه در هر دو نفر آنها قابل پیش‌بینی است.
۲-۹)پی‌آمدهای فشار عصبی
فشار عصبی دارای پیامدهایی نی

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.

ز می‌باشد، اگر فشار عصبی مثبت باشد ممکن است نتیجه آن فعالیت جدیت و انگیزش بیشتر باشد. البته بیشتر پیامدهای منفی فشار عصبی مورد توجه می‌باشد همانطور که ملاحظه می‌شود بیشتر این عوامل از درون وابسته هستند به عنوان مثال : استفاده از مشروبات الکلی یکی از پیامدهای فردی فشار عصبی است در حالیکه این مشکل از پیامدهای سازمانی فشار عصبی نیز می باشد. زیرا ممکن است به طور مستقیم بر عملکرد سازمان اثر بگذارد. اگر چه دسته بندی پیامدها تا حدودی اختیاری به نظر می‌رسد ولی باید توجه داشت که هر پیامد برحسب عامل ایجاد کننده اولیه خود دسته بندی شده است.
۲-۹-۱)پی آمدهای فردی
پی آمدهای فردی نتایجی هستند که عمدتاً بر فرد اثر می گذارند. هر چند ممکن است سازمان نیز به طور مستقیم یا غیرمستقیم از این پیامد متاثر شود ولی این فرد است که بهای اصلی را می‌پردازد. پی آمدهای فردی فشارعصبی را می توان به سه گروه رفتاری، روانی ،جسمی تقسیم کرد.
۲-۹-۲)پی‌آمدهای رفتاری:
پیامدهای رفتاری فشار عصبی واکنشهایی هستند که ممکن است باعث ایجاد آسیب به فرد یا دیگران شوند یکی از این نوع رفتارها سیگار کشیدن است. نتایج تحقیقات نشان می دهد که اشخاص هنگامیکه دچار فشار عصبی می‌شوند تمایل به کشدین سیگار پیدا می‌کنند.
شواهدی نیز در دست است که نشان می دهد بین اعتیاد به الکل و مواد مخدر با فشار عصبی رابطه‌ای وجود دارد البته این ارتباط چندان زیاد نیست. حادثه آفریفنی خشونت و بهم خوردن اشتها نیز از جمله پی‌آمدهای رفتاری فشار عصبی می باشند ( الوانی ، معمارزاده، ۱۳۲۳)
۲-۹-۳)پی‌امدهای روانی:
پیامدهای رفتاری فشار عصبی بستگی به سلامت جسمانی ـ روانی فرد دارند هنگامیکه اشخاص در محیط کار با فشار عصبی شدیدی مواجه می‌شوند. ممکن است دچار افسردگی ، پرخوابی، یا بی خوابی شوند. ممکن است فشار عصبی باعث بروز مشکل خانوادگی و ناراحتیهای جنسی نیز شود. ( الوانی ، معمارزاده ۱۳۲۳).
۲-۹-۴)پی‌امدهای جسمی:
فشار عصبی ممکن است باعث بروز بی نظمیهای جسمی نیز شود. پیامدهای فردی مورد بررسی قرار گرفت می تواند بر سازمان نیز اثر گذارد بهر حال فشار عصبی پیامدهای دیگری نیز دارد که اثر مستقیم تری بر سازمان دارند.
۲-۹-۵)پی آمدعملکرد:
یکی از پیامدهای واضح فشار عصبی شدید، کاهش عملکرد مناسب و درست است. این کاهش در مورد کارگران اجرایی به صورت کیفیت ضعیف کار و افت بهره‌وری متجلی می‌گردد و درمورد مدیران ممکن است. به معنی تصمیم‌گیی غلط و یا بر هم خوردن روابط کاری با دیگران به دلیل عصبانیت و ناسازگاری باشد ( الوانی، معمارزاده، ۱۳۲۳)
۲-۹-۶) پی آمدکناره‌گیری:
کناره‌گیری نیز می تواند نتیجه فشار عصبی باشد. مهمترین انواع کناره‌گیری عبارتند از غیبت و استعفا، اشخاصی که برای مقابله با فشار عصبی دوران سختی را در محیط کار می گذرانند احتمالاً بیشتر بیمار می‌شوند و یا به منظورپیدا کردن سازمان بهتری به ترک سازمان خود می‌اندیشند.
فشار عصبی می تواند پیامدهای دیگری هم داشته باشد به عنوان مثال ممکن است فرد برنامه‌های زمانی خود را فراموش کند، و وقت طولانی ترین را صرف خوردن و یا ممکن است مبادرت به کناره‌گیری روانی کرده و نسبت به شغل و سازمتن مربوطه بی توجه شود ( الوانی، معمارزاده ۱۳۲۳)
۲-۹-۷)پی آمدطرز تلقی ها:
یکی دیگر از پیامدهای مستقیم سازمانی فشار عصبی کارکنان به طرز مربوط می‌شود رضایت شغلی، روحیه و تعهد سازمانی همزمان با انگیزش فرد از فشار عصبی صدمه می بیند.
۲-۹-۸)پیامد واماندگی:
پیامدنهایی فشار عصبی هم بر اشخاص و هم بر سازمان‌ها اثر می گذارند واماندگی یک احساس عمومی تحلیل زندگی است و هنگامی بوجود می‌آید که فرد احساس کندفشارهای خیلی زیادی را تحمل می‌کند و منابع رضایت نیز خیلی کم می‌باشند ( الوانی، معمارزاده ۱۳۲۳)
۲-۱۰)استراتژی‌های مقابله با استرس