آنچه باید برای زندگی در ایستگاه فضایی بین المللی بدانید


هفته گذشته راکت آنتارس که به شرکت Orbital Sciences تعلق داشت چند ثانیه پس از پرتاب منفجر شد. حالا خوبیش اینه این راکت سرنشینی نداشت اما حامل آذوقه مهمی واسه فضانوردان موجود در ایستگاه فضایی بین المللی بود با این حال جای هیچ نگرانی وجود نداره چراکه آذوقه فضانوردانی که هم اینک در این ایستگاه فضایی قرار گرفتن دارن تا آخر ماه مارس ۲۰۱۵ تأمینه و این اندازه حتی بیشتر از مقدار مورد نیازشون میشه چراکه تعدادی از اونا تا آخر همین ماه به خونه برمی گردن.

آدمایی که در ایستگاه فضایی بین المللی زندگی می کنن واسه رفع بیشتر نیازهاشون به کارکنان زمین وابسته هستن و در طول هر مأموریت فضایی مانند این قطعات یدکی و سخت افزاری لازم واسه تعمیر لوازم و کشف در سطح سیارات و مهم تر از اون غذا و دارو براشون فرستاده میشه. اما این امکانات بهداشتی و غذایی بسته بندی شده به طور کامل با چیزی که ما معمولا استفاده می کنیم فرق دارن: واسه نمونه شامپو و صابونی که واسه اونا فرستاده میشه احتیاجی به آب واسه شستشو نداره و غذاشون هم معمولا به صورت یه جور پودر بدون آبه.

دوست دارین در مورد زندگی در فضای بدون جاذبه بیشتر بدونین؟ این مطلب رو تا انتها بخونین تا بدونین که فضانوردان هر روز از زندگی خود در ایستگاه فضایی بین المللی رو چیجوری می گذرونن، چه کارایی انجام میدن و حتی چیجوری مواد غذایی درون بدنشون رو دفع می کنن.

ایستگاه فضایی بین المللی چیه و بشر از چه وقتی زندگی در اونو شروع کرد؟

ایستگاه فضایی بین المللی یه جور ماهواره مسکونیه که در هر ۹۰ دقیقه یه بار از ارتفاع ۲۲۰ مایلی به دور زمین می شه و این بدون معناست که در طول یه روز، خورشید ۱۶ مرتبه واسه ساکنین این ایستگاه طلوع و غروب می کنه. ایستگاه فضایی بین المللی پروژه ای عظیمه و فقط به یه کشور تعلق نداره: ناسا (از آمریکا)، روسکاسموس (از روسیه)، جاکسا (از ژاپن) اِسا (از چندین کشور اروپایی) و سی اس ای (از کانادا) همه در ساخت این ایستگاه مشارکت داشتن. این سازمانای فضایی به صورت دائمی فضانوردانی (و بعضی وقتا «فضانوردان روسی») رو به مدت ۶ ماه به این ایستگاه می فرستند. اولین تیم از این فضانوردان در ۳۱ اکتبر سال ۲۰۰۰ میلادی راهی فضا شد. شمار فضانوردان ساکن در این ایستگاه در بعضی بازه های وقتی به عدد ۱۰ می رسه و بعضی وقتا هم تعدادشون از دو یا سه نفر تجاوز نمی کنه.

فضانوردان آمریکایی چیجوری به ایستگاه فضایی می رن و برمی گردن؟

ممکنه دوست داشته باشین بدونین فضانوردان آمریکایی چیجوری بدون در اختیار داشتن فضاپیمای شاتل راهی این ایستگاه می شن. جواب ساده س!: اونا واسه هر نفر ۷۱ میلیون دلار به روسیه می پردازن و سفرهای خود به ایستگاه فضایی یا برعکس رو از راه فضاپیمای سایوز انجام میدن. رانی گاران فضانورد آمریکایی که در سال ۲۰۱۱ میلادی ساکن این ایستگاه بوده در این رابطه گفت که کپسولای سایوز واقعا کوچیک هستن و خیلی راحت می تونین کوچیکترین حرکات اونو احساس کنین. اون حتی روند ورود به جو کره زمین رو به سقوط از روی آبشار نیاگارا اونم از داخل یه بشکه تشبیه کرد که در آخر با یه برخورد سریع پایان پیدا می کنه. اما خبر خوب واسه فضانوردان اینه که حالا اینجور سفری تنها ۶ ساعت زمان میبره و این در حالیه که تا همین چند سال پیش مجبور بودن دو روز رو در این کپسولا سپری کنن تا به مقصد برسن.

در هر صورت روشن نیس که اختلافات گذشته اتفاق افتاده میان ناسا و آژانس فضایی روسیه چه تأثیری بر مأموریتای آینده اونا داره. الان ناسا با شرکتای فضانوردی خصوصی مشغول همکاریه تا سفینهای فضایی خود رو واسه ارسال آدم به ایستگاه فضایی بسازه و پرواز از خاک آمریکا رو از سال ۲۰۱۷ شروع کنه. با این همه، در داخل ایستگاه فضایی، جو به گونه دیگه ایه و فضانوردان اجازه نمی دن که سیاست بر اونا اثر بزاره. کدی کولمن یکی از فضانوردان ناساست که در مصاحبه ای گفت تأکید فضانوردان ساکن این ایستگاه بر روابط غیر سیاسیه و تنها اشتراکاتشان واسه اونا مهمه.

فضانوردان ساکن در ایستگاه فضایی دقیقا چه کاری رو انجام میدن؟

از کدی که یکی از فضانوردان این ایستگاهه خواسته شد تا توضیح فعالیتای روزانه خود در این ایستگاه رو توضیح بده و اونم در جواب جدول زیر رو نشون داد:

·         ۷ صبح: بیدار شدن از خواب

·         ۷:۱۰ : جلسه اعضا

·         ۷:۳۰ تا ۸: صبحونه و آماده شدن واسه کار

·         ۸ تا ۱۲ ظهر: انجام عملیاتای کشف طبق دستور

·         ۱۲ تا ۱۲:۳۰: صرف نهار

·         ۱۲:۳۰ تا ۶: انجام فعالیتای اکتشافاتی بیشتر

·         ۶ تا ۶:۳۰: برگزاری کنفرانس با همکاران مستقر روی زمین واسه بررسی فعالیتای انجام شده در طول روز و اراده کردن در مورد فعالیتای روز بعد

·         ۶:۳۰ تا ۷:۳۰: خوردن شام و تماشای خبرهای روز قبل که به وسیله تیم زمین ضبط و مخابره شده.

·         ۷:۳۰ (نیمه شب): پاکسازی و مطالعه دستورالعملای ارائه شده در مورد توضیح فعالیتای روز بعد و گذروندن اوقات با خونواده و تماشای نمای فوق العاده زیبای بیرون از پنجره داخل ایستگاه

·         وقتی از روز (۵ تا ۶ روز در هفته): ۲ ساعت ورزش (۲ ساعت کار با تردمیل و ۷۰ دقیقه هم انجام تمرینات مقاومتی)

·         در روزای جمعه فضانوردان روی پروژه های شخصی شون کار می کنن و به صورت دسته جمعی به تماشای فیلم می شینن.

وقتی که یه فضانورد انجام یه فعالیت اکتشافاتی رو در دستور کار خود نداره وقت خود رو صرف انجام امور تعمیری و آماده سازی واسه فعالیتای خارج از سفینه می کنه که شاید با عنوان راهپیماییای فضایی می شناسیدش.

فضانوردان چه نوع فعالیتای اکتشافاتی یا تعمیراتی رو انجام میدن؟

ایستگاه فضایی بین المللی از سال ۲۰۰۰ میلادی تعداد بیشماری مأموریت اکتشافاتی جداگونه واسه دیگه سازمانای دولتی، شرکتای خصوصی و مؤسسات آموزشی انجام داده. این مأموریتا از دید وجود به طور کامل با همدیگه فرق دارن: بعضی وقتا از اونا خواسته می شه که در فضا کدو پرورش بدن و بعضی وقتا هم باید به مشاهده لونه مورچها بشینن، این اواخر هم از اونا خواسته شده که چاپ سه بعدی رو در فضای بدون جاذبه امتحان کنن و پتانسیل رباتای فضانورد رو واسه کمک به فضانوردان آدم بررسی کنن. وقتی که از کولمن خواسته شد باحال ترین بحث در فضا رو نام ببره اون به خود فضانوردان اشاره کرد. اون خود رو «یه تجربه ناطق و راه رونده گرفتار به پوکی استخون» خواند چراکه آدم در فضای خارج از جو ۱۰ برابر سریع تر از یه فرد ۷۰ ساله تراکم استخوانی خود رو از دست میده و یعنی دچار پوکی استخون می شه. براساس اطلاعات به دست اومده از نمونه خون و ادرار این فضانوردان به بشر کمک می کنه که روند از دست دادن تراکم استخون و بازسازی اونو بهتر درک کنه.

[videojs mp4="http://cdn.digiato.com/Monthly+ISS+Research+Video+Update+for+September+2014-2.mp4"]

 

اعضای ساکن در این ایستگاه علاوه بر انجام مأموریتای یاد شده وظیفه دارن که وضعیت ایستگاه رو هم تحت نظر بگیرن چراکه در آخر اگه مشکلی هم وجود داشته باشه، مسأله مرگ و زندگی اونا در میونه و خودشون باید کاری بکنن. بعضی وقتا اونا مجبورند که قطعاتی رو در فضای خارج از ایستگاه تعمیر یا زباله های فضایی (ضایعاتی که در فضا هستن و ممکنه پس از برخورد به ایستگاه باعث آسیب رسیدن به اون شه) رو پاکسازی کنن. در مواردی مانند این، دو نفر از اعضا، لباسای فضانوردی خود رو بر تن می کنن و به فضای بیرون قدم می گذرونه. جالبه بدونین که در یکی از مهم ترین راهپیماییای فضایی که در سالای اخبر اتفاق افتاد، سانیتا ویلیامز یکی از ساکنین ایستگاه فضایی قدم به محیط بیرون از ایستگاه گذاشت و با به کار گیری مسواک خود سیستم برق خورشیدی اونجا رو تعمیر کرد.

راهپیماییای فضایی عموما زمان بر هستن و به خاطر همین آژانس فضایی کانادا یه جور روبات نام دکستر رو به فضاپیمای Canadarm2 وصل کرده. این ربات یه جور بازوی مکانیکی داره که سفینهای بدون سرنشینی که به سمت ایستگاه حرکت می کنن رو میگیره و مانع از برخوردشان با ایستگاه می شه که از اون جمله میشه به کپسول دراگون واسه SpaceX اشاره کرد. دکستر از راه دور و از روی کره زمین کنترل می شه و تعمیرات کوچیک رو به جای اعضای ایستگاه انجام میده و حتی یه بار هم از اون واسه تعمیر خود Canadarm2 استفاده شد.

فضانوردان چیجوری پاکیزگی خود رو حفظ کرده یا از توالت استفاده می کنن؟

مو، ذرات ناخن یا قطرات آب مضرات زیادی واسه لوازم گرانقیمت فضانوردی داره؛ حال اگه نیروی جاذبه بسیار کمی که در این ایستگاه هست رو هم در نظر بگیریم این ضایعات شک نداشته باشین می تونن دردسرساز شن. به خاطر همین، اعضای ساکن در ایستگاه فضایی شدیدا نسبت به بهداشت بدن خود حساس هستن. کریس هادفیلد فرمانده تیم اعزامی کانادا (که به خاطر حضورش در ایستگاه فضایی بین المللی در سال ۲۰۱۳ به ابر ستاره شبکه های اجتماعی تبدیل شد) در این رابطه گفت که اونا حتی پس از مسواک زدن، خمیردندانشان رو می بلعند.

[videojs mp4="http://cdn.digiato.com/Chris+Hadfield+Brushes+his+Teeth+in+Space.mp4"]

 

هادفیلد هم اینکه ویدئوهایی رو در یوتیوب منتشر کرد و در اونا نشون داد که چیجوری (با به کار گیری صابونهای بدون کف) دست و صورتشون رو می شویند، یا از راه نوع خاصی از ژل موی بدنشون رو اصلاح می کنن، با کمک دستگاه مکش موهاشون رو کوتاه می کنن و یا چیجوری ناخن هاشون رو می گیرن (هر ذره از این ناخنا رو پس از جدا شدن در هوا می گیرن). کولمن هم گفت که فضانوردان از نوع خاصی شامپو استفاده می کنن که احتیاجی به شستشو نداره و واسه شستن بدنشون هم دوش نمی گیرن و عوضش با یه تیکه اسفنج این کار رو انجام میدن.

حالا که فهمیدیم اعضای تیم ایستگاه فضایی بین المللی چیجوری خود رو پاکیزه نگه می دارن، بهتره در مورد روش دفع مواد غذایی اونا صحبت کنیم. ساکنان ایستگاه فضایی بین المللی نمی تونن از همون توالتای عادی سطح کره زمین استفاده کنن. در توالتای فضایی از یه جور سیستم مکش واسه جمع کردن ضایعات بدن آدم استفاده می شه و این ضایعات بعد در داخل کیسه هایی جمع شده و درون محفظهای آلومینیومی در گوشه ای نگهداری می شن تا اینکه پر شن. هرکدوم از این محفظها که تا لبه پر شد درون جو پرتاب می شه و در زمان رد شدن از جو زمین می سوزد و از بین میره. تریسی کالدول دایسون (که در سال ۲۰۱۰ یکی از اعضای این تیم بود) به هافینگتون پست گفت بر خلاف اینکه این توالتا کار ما رو راه مینداخت، مطمئنا در زمان ساخت اون زنان رو در نظر نگرفته بودن چراکه طراح اون آژانس فضایی روسیه بوده که بیشتر اعضای اونو مردان تشکیل می دادن.

هادفیلد در ادامه گفت که ادرار اعضای تیم هم مستقیما وارد سیستم بازیافت آب می شه و اعضا از اون واسه نوشیدن یا آبدار کردن غذای خود استفاده می کنن. عجیبه اما صحت داره، ادرار فضانوردان دوباره وارد چرخه غذایی اونا می شه!

غذا، سرگرمی و اینترنت چی می شه؟

غذای فضانوردان ساکن در ایستگاه فضایی هم بیشتر به شکل مقادیر کوچیک بسته بندی می شه تا آسون تر بتونن اونو مصرف کنن. این فضانوردان وعده های غذایی جور واجور رو دریافت می کنن و از غذای اصلی گرفته تا دسر همه رو در برنامه غذایی خود دارن. بعضی از این وعده ها بسته بندی شده و آماده خوردنه، در حالی که یه سریای دیگه (مثلا پودر اسفناج یا بستنی) نیاز هم اینکه کردن آب دارن تا قابل خوردن شن. اعضای تیم موظفند که این بسته ها پس از خوردن غذا دور بریزن و مانع از جمع شدن زباله یا هر نوع باقیمونده غذا در داخل لوازم شن. این سخت گیریا در حدیه که بعضی از فرماندهان به خصوص خوردن غذاهای تند و تیز و یا غذاهایی که در بین خوردن پودر می شن رو واسه فضانوردان ممنوع می کنن.

اعضای ایستگاه فضایی بین المللی به لوازم رسانه ای زیادی دسترسی دارن: از فیلم گرفته تا برنامه های تلویزیونی، کتاب و موسیقی همه این موارد رو در اختیار دارن. اما در نظر گاران و بسیاری دیگه که یه مدت رو در این ایستگاه زندگی کردن هیچی مانند تماشای منظره بیرون و عکسبرداری از سیاره زمین از اینجور مسافتی لذت بخش تر نیس. واسه همینه که در زمان سرچ گوگل با تعداد زیادی عکس با عنوان «عکسایی از ایستگاه فضایی بین المللی» روبرو میشین.

اما آپلود کردن این تعداد عکس از فضای خارج از زمین در داخل شبکه های اجتماعی حکایت از اون داره که این فضانوردان در داخل ایستگاه به اینترنت دسترسی دارن. طبق گفته کلایتون اندرسون، ایستگاه فضایی بین المللی در سال ۲۰۱۰ به اینترنت دسترسی پیدا کرد هرچند که کولمن میگه در سال ۲۰۱۱ که به این ایستگاه اومد سرعت اینترنت بسیار پایین بود و از اون واسه ایجاد رابطه با تیم زمین و هم اینکه رابطه تصویری و صوتی با خونواده هاشون استفاده می کردن. این رابطه از راه کانالای S Band (طیف خاصی از امواج الکترومغناطیس) ممکن بود، با این حال اون طور که اندرسون میگه سرعت اینترنت به اندازه ای پایین بود که ارزش استفاده در سفر فضایی اش رو نداشت. اما این روزا اینترنت در ایستگاه فضایی بین المللی (که با به کار گیری یکی از ماهواره های مخابراتی ناسا برقرار شده) سرعتی برابر با ۳۰۰ مگابیت بر ثانیه داره.

فضانوردان چیجوری مراقب سلامت فیزیکی شون هستن؟

در اولین روزای اقامت فضانوردان در ایستگاه فضایی بین المللی امکان دچار شدن اونا به مریضی «فضازدگی» زیاده و نشونه هایی مانند تهوع و سرگیجه رو از خود نشون میدن. در اینجور مواردی معمولا به اونا یه جور کیسه خاص داده می شه که شامل چند ورق دستماله تا دهانشون رو با اون پاک کنن و هم اینکه این کیسه ها به طور کامل مهر و موم هستن تا ذرات تهوع فرد از اون به بیرون نشت پیدا نکنه. اما با گذشت زمان بدن اونا به این شرایط عادت می کنه هرچند که پاره ای تغییرات فیزیکی رو در خود میبینن؛ مثلا حدودا یه اینچ (۲٫۵۴ سانتی متر) بلند قد تر می شن که اینم در نتیجه کشیده شدن ستون فقرات اتفاق می افته یا اینکه به خاطر حرکت مایعات بدن به سمت بالا، صورتشون دچار تورم می شه. متأسفانه بعضی وقتا دیده شده که بعضی از این افراد دچار مشکلات بینایی هم می شن و برق سریعی رو مقابل چشمون خود احساس می کنن. ناسا بازم در تلاشه تا دلیل اصلی این مسأله رو پیدا کنه و به خاطر همین هم از اعضای ایستگاه فضایی بین المللی خواسته س تا چشمهای همدیگه رو بررسی کنن و نتیجه این بررسیا رو به صورت مرتب واسه زمین ارسال کنن. هرچند بعضی از محققان باور دارن که این مسأله از افزایش فشار در داخل جمجمه این فضانوردان -که به واسطه حرکت رو به بالای مایعات اتفاق میفته- نشأت میگیره.

[videojs mp4="http://cdn.digiato.com/Exercise-2.mp4"]

 

مسأله دیگه اینه که هرچه مدت زمان بیشتری رو در فضا سپری کنین، به خاطر نبود نیروی جاذبه به اندازه بیشتری از تراکم استخون و ماهیچه شما کم میشه. بله شناور بودن در فضا هیجان انگیزه اما اگه این تنها کاری باشه که در ایستگاه فضایی انجام می دید نابود میشین. حالا خوبیش اینه اعضای ایستگاه فضایی می تونن با روزی دو ساعت ورزش از راه لوازم ورزشی مشخص مثلا دوچرخه ثابت، ترد میل (با تعداد زیادی تسمه واسه کم کردن وزن) و یه وسیله ورزشی مقاومتی پیشرفته که از راه مکش حرکات کششی رو مثل سازی می کنه با این مشکل مقابله کنن. ویلیامز حتی یه بار از این وسیله واسه مثل سازی شنا استفاده کرد و تونست که یه دور مسابقه سه گانه رو در فضا به اتمام برسونه.

سلامت روحی فضانوردان چیجوری تأمین می شه؟

خوب طبق چیزی که تا به اینجا خوندیم ساکنین ایستگاه فضایی بین المللی می تونن از ماهیچه ها و استخوانای خود مراقبت کنن اما سلامت روحی اونا چی می شه؟ کولمن به ما گفت که در طول اقامت خود هر دو هفته یه بار با یه روانپزشک صحبت می کرده هرچند که این اختیار رو هم داشت که دفعات این مشاوره رو از اینم بیشتر کنه. علاوه بر این رابطه دائمی ساکنین ایستگاه فضایی بین المللی با اعضای خونواده شون هم تاثیر خوبی بر روحیه اونا داشت. کولمن در ادامه صحبتای خود گفت مهم بودن این مأموریتا وقتی روشن می شه که در ایستگاه فضایی اقامت دارین و به آسونی با همکاران و دوستای خود کنار میاید. این کار به مراتب آسون تر از وقتیه که روی زمین هستین و پیدا کردن اهداف مشترک با همکارانتون جوری ساده نیس.

فضانوردان هم می خوابن؟

شاید با در نظر داشتن کارایی مثل اکتشافات فضایی، نگهداری لوازم و تمرینات بدنی تصورتون اینه که این آدما هیچ وقت نمی خوابن. اما اینطور نیس و اونا حتی می تونن در وقتی که به حالت شناور هستن هم بخوابن. اونا اتاقایی شخصی واسه خواب دارن هرچند که این اتاقا فضاهایی محدود و کوچیک هستن و مجبورند در داخل کیسه های خوابی که به حالت عمودی در داخل اونا قرار داده شده بخوابن تا در بین خواب ساکن حرکتی نداشته باشن.

[videojs mp4="http://cdn.digiato.com/Sleeping+in+Space.mp4"]

 

اعضای تیم می تونن در بیست و چاری تا ۸ ساعت و سی دقیقه در شبونه روز بخوابن با این حال بیشتر اونا بهتر می دونن که ۶ ساعت یا کمی بیشتر بخوابن چون بدن در فضایی که نیروی جاذبه در اون کم باشه با احتمال خیلی کم دچار خستگی می شه.

شمام علاقمند هستین؟

اگه فکر می کنین که توانایی تعمیر لوازم ماهواره ای با به کار گیری مسواک یا اتمام رقابت سه گانه شنا در فضا رو دارین می تونین خود رو واسه یه دوره آموزشی سه ساله آماده کنین و پس از دریافت مدرک خود (با نمره های بالا) و ۱۰۰۰ ساعت پرواز با هواپیماهای جت، امتحانات سخت فیزیکی رو بگذرونین و به جمع این فضانوردان ملحق شید. علاوه بر اینا قبل اینکه بتونین سوار فضاپیمای سایوز شید باید زبون روسی رو هم یاد بگیرین. اگه بازم علاقمند به این کارین زودتر دست به کار شید!