پایان نامه ارشد رایگان درباره سازمان ملل

ن کشاند(سازمان حفاظت محیط زیست،1392).
کشور ایران روی کمربند گرد و خاک جهان قرار دارد، بنابراین پدیده گرد و غبار در کشور ما امر جدیدی نیست.. در سالهای 85 و 86 پدیده گرد و خاک با منشاء عراق، سوریه و اردن، ایران را تحت تأثیر قرار داد و به دلیل آنکه ریزدانهتر بود، تداوم زمانی بیشتری داشت و سطح گستردهتری از کشور را تحت تأثیر قرار داد بطوریکه تا نواحی مرکزی و دامنههای جنوبی البرز هم رسید و تهران را نیز مؤثر از خود نمود. خشکسالی سالهای اخیر، تغییر در رژیم هیدرولوژیکی53 منطقه با احداث سدها، کانالهای انحرافی، تغییر الگوی مصرف، تغییر الگوی کشت و تغییرات اقلیم آثار سوء این پدیده را افزایش داده است. با توجه به دلایل یاد شده، سازمان حفاظت محیطزیست طی نامهای به معاون اول محترم رئیس جمهور خواستار طرح و بررسی موضوع در کمیسیون امور زیربنایی، صنعت و محیطزیست شد. موضوع در جلسه مورخ 3/6/1387 کمیسیون تخصصی امور زیربنایی، صنعت و محیطزیست هئیت دولت مطرح و مقرر گردید کارگروهی با مسئولیت سازمان حفاظت محیطزیست و عضویت وزارتخانههای نفت، جهاد کشاورزی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، کشور و نیرو تشکیل گردد و طرح جامعی در این خصوص تهیه و ظرف مدت یک ماه برای سیر مراحل قانونی تصویب به دفتر این کمیسیون ارایه شود. پس از آن هیأت وزیران در اجرای تصمیمات جلسه مورخ 3/6/1386 خود، طرح مقابله با پدیده گرد و غبار در استانهای جنوب و غرب کشور را بنا به پیشنهاد سازمان حفاظت محیطزیست تصویب نمود و در نهایت آئیننامه آمادگی و مقابله با آثار زیانبار پدیده گرد و غبار(ریزگرد) در کشور تهیه و به دستگاههای اجرایی ذیربط ابلاغ گردید( سازمان حفاظت محیطزیست، 1393 و ماهنامه اطلاع رسانى، آموزشى و پژوهشى شورای عالی استانها، 1387).
3-4-2-تعریف گرد و غبار و تقسیم بندی آن در جهان
این پدیده در کشورهای مختلف نامهای مختلفی به خود گرفته است، مثلاً در شمال شرق هند Haboob یا بادهای موسمی، در افریقا و کشور های عربی به نام Phantom یا شبح و در بعضی مناطق Devil به معنای دیو نامیده می شوند(کردوانی،1386) .
طوفانهای ناشی از فرسایش بادی را به شیوههای مختلفی دسته بندی میکنند؛ یکی ازاین روشها تقسیمبندی بر اساس نوع ذرات گرد و غبار است که بر این اساس طوفانها به دو دسته تقسیمبندی میشوند:
1) طوفانهای ماسهای
2) طوفانهای گرد و غبار
ماسه، ذرات خاکی با اندازه قطر 6/0 تا 1 میلی متر است در حالی که گرد و غبار یا Dust به ذرات کوچکتر از 6/0 میلیمتر گفته میشود. ولی عملاً فقط ذرات گرد و غباری که زیر 1/0 میلیمتر قطر دارند میتوانند به مدت طولانی معلق در هوا قرار گرفته و طوفان های گرد و غبار را ایجاد کنند. گرچه شکل گیری طوفانهای ماسهای باعث کاهش دید میشوند ولی چون از ذرات درشتتری تشکیل یافتهاند فقط در مجاورت سطح زمین حرکت کرده و وارد طبقات بالاتر اتمسفر نمیشوند. ولی طوفانهای گرد و غبار میتوانند تا ارتفاعات بالا رفته و مسافتهای طولانی را نیز در سطح زمین طی کنند. به طوری که حتی میتوانند چندین قاره را تحت تأثیر خود قرار دهند. مثلاً شمال آفریقا منبع گرد و غبار برای رسوب در جنوب اروپاست یا گرد و غبار چین در اقیانوس آرام رسوب میکند. در حالی که تپههای ربع الخالی در عربستان طوفان های ماسهای تولید میکنند، درنتیجه پوشش این تپهها ماسهای است و ایجاد گرد و غبار نمیکند. اما شیوهی دیری که برای تقسیمبندی طوفانهای گرد و غبار به کار برده میشود استفاده از شاخصهایی چون سرعت باد و قابلیت دید در هنگام وقوع طوفان است. مثلاً جوسپ54 در سال 1980 طوفان های اتفاق افتاده در شمال شرقی هند را به سه دسته تقسیمبندی کرد(موسوی، 1389):
1- طوفانهای گرد و غبار ضعیف: وقتی که سرعت باد برابر 6 درجهی Beafort و قابلیت دید بین 500 تا 1000متر باشد؛
2- طوفانهای گرد و غبار متوسط: وقتی که سرعت باد برابر 8 درجه ی Beafort و قابلیت دید 200 تا 500 متر باشد؛
3- طوفانهای گرد و غبار قوی: وقتی که سرعت باد برابر 9 درجه ی Beafort و قابلیت دید کمتر از 200 متر باشد.
در چین نیز همین تقسیمبندی در نظر گرفته میشود، تنها تفاوت آن این است که طوفان،های قوی نیز خود به دو درجه دیگر تقسیم،بندی می،شوند(طاهرزاده موسوی، 1390):
1- طوفانهای قوی: وقتی سرعت باد 50 متر بر ثانیه و قدرت دید کمتر از 200 متر باشد؛
2- طوفانهای خطرناک: وقتی سرعت باد 25 متر بر ثانیه و قدرت دید صفر تا 50 متر باشد که به آن شیطان سیاه هم گفته میشود.

مطلب مرتبط :   پایان نامه ارشد رایگان درباره"، پاسخگویان، گویه

4-4-2- اهمیت گردوغبار
در سالهای اخیر این پدیده در ایران ابعاد تازهای گرفته و از یک معضل محلی، به مسئلهای ملی تبدیل شده است. در سالهای اخیر در مناطق خشک و نیمه خشک جهان که از میانگین بارش کمی برخوردار هستند. پدیدهی گرد و غبار از اهمیت بالایی برخوردار گردیده و به یک مسئلهی نگران کننده تبدیل شده است. کشور ایران نیز به دلیل همجوار بودن با بخش وسیعی از پهنههای بیابانی تحت آثار نامطلوب این پدیده قرار میگیرد. بدلیل تأثیرات مهمی که طوفانهای گرد و غبار بر روی تغییر شرایط اقلیمی میگذارند، بررسی این پدیدهها امری ضروری میباشد(شرکت مدیریت منابع آب ایران، 1393 و آخوندزاده و همکاران،1392)، گرد و غبار ممکن است برای روزهای متوالی در جو منطقه به صورت معلق باقی مانده و اثرات زیانباری را ایجاد نماید. در این حالت علاوه بر آلودگیهای زیستمحیطی و بهداشتی، فعالیت روزمره انسانی، حمل و نقل و فعالیت بسیاری از صنایع با مشکل مواجه میشود. ایجاد و توسعه توفانهای گرد و غبار به سه عامل فرا
هم بودن خاک، سرعت باد و ناپایداری هوا بستگی دارد( طاووسی و همکاران،1387).
از جمله خسارات زیستمحیطی میتوان به زوال گونههای گیاهی و جانوری، تخریب زیستگاه حیات وحش و کاهش کیفیت اراضی و مراتع، کاهش تنوع و فرسایش خاک اشاره نمود. شایان ذکر است بسیاری از گویههایی که به عنوان اثرات اقتصادی و زیستمحیطی شناخته میشوند، دارای جنبههای اجتماعی نیز میباشند. برخورد و مواجه با مخاطرات و بلایا در طول زندگی انسان امری اجتنابناپذیر است. از این رو یکی از دغدغههای همیشگی بشر چگونگی مواجه، خنثیسازی و یا تعدیل اثرات پیشامدهای غیرمنتظره و مخاطراتی که از جانب محیط انسانی و طبیعی است که او را تهدید مینماید. در دهههای اخیر در میان حوادث و بلایای طبیعی که جوامع انسانی را تحت تأثیر قرارداده است، فراوانی و شدت خشکسالی بیش از سایر عوارض و بلایای طبیعی بوده است(ویلهیت55، 1993). این پدیده طبیعی بتدریج و در یک دوره زمانی نسبتاً طولانی عمل کرده و اثرات آن ممکن است پس از چند سال و با تأخیر بیشتری نسبت به سایر حوادث طبیعی ظاهر شود و از آن جا که تعیین زمان دقیق آن کار مشکلی است تا حدودی آن را یک پدیده و بلیه خزنده میدانند. این درحالی است که اثرات غیرمستقیم خشکسالی که وسیعتر و نامحسوستر هستند، مربوط به آسیبهای اقتصادی (همچون افزایش قیمت محصولات کشاورزی و دامی، افزایش تقاضا برای وامهای کم بهره، افزایش هزینه تأمین آب و کاهش تولید مواد غذایی) و اجتماعی( کاهش سطح بهداشت و بروز مشکلات سوء تغذیه، افزایش تضادهای سیاسی، کاهش کیفیت زندگی، فقر و شدتگیری مهاجرتهای میان فضایی) وارده بر بطن جامعه انسانی میشود که به علت ماهیت و ویژگیهای آن به سختی میتوان کمیت آنها را تشخیص داد(جعفریان و همکاران، 1392).

بر اساس گزارش سازمان ملل در سال 2007، تغییرات فزاینده آب و هوای جهانی در نتیجه فعالیتهای انسانی رخ داده است. همچنین در این گزارش آمده است که تغییرات آب و هوایی منتج از فعالیتهای انسانی نه تنها منجر به افزایش دمای جهانی میشود، بلکه باعث بالاتر آمدن سطح آب دریاها، ذوب شدن سریع یخهای قطبی، تغییرات در الگوی جریان بادها و مواردی از این دست میشود. این تغییرات همچنین عوامل اساسی زندگی انسانها از قبیل دسترسی به آب، غذا و سلامت را نیز تحت تأثیر قرار میدهد(موسوی خورشیدی وگلیج، 1392).
از مهم‌ترین مسائل ارتباطی مابین انسان و محیط طبیعی، مخاطرات محیطی است. مخاطرات محیطی ممکن است انسانی یا طبیعی باشد و نتیجه نیز هرچه هم باشد، باز به انسان و محیط برمی‌گردد. مخاطرات انسانی شامل مواردی چون افزایش بیش از حد جمعیت، جرم و جنایت، جنگ، رکود اقتصادی، بیماری ها و… است؛ و مخاطرات طبیعی نیز به حوادثی همچون سیل، آتشفشان، خشکسالی، طوفان، زلزله و… اطلاق می‌شود. گاهی این مخاطرات از نظر منشاء بین انسان و محیط مشترک است. مخاطرات اعم از طبیعی یا انسانی ممکن است در یک فرآیند زمانی منظم( پی در پی) و یا نامنظم( گسیخته ) روی دهد. مقابله با مخاطرات منظم آسان است ولی مهم این است که چگونه می‌توان با مخاطرات نامنظم مقابله، آن را کنترل و یا محو کرد؛ و یا این که اصولأ مخاطراتی را که در یک دوره نامنظم رخ می‌دهند، با برنامهریزی‌هایی که یک هدف منظم و روند پی‌درپی را تعقیب می‌کنند، چگونه می‌توان تطبیق داد. مسأله دیگر فضایی است که مخاطرات در آن اتفاق می‌افتد. بدیهی است که هر مخاطره می‌تواند در هر سطحی از محلی تا بالاترین آن یعنی ملی هم رخ دهد. حتی به جنبه‌های جهانی آن نیز باید توجه نمود( حسن پاک نژاد .مریم ایلانلو، 1392).
6-4-2- مراکز تولید گرد و غبار در ایران و جهان
1-6-4-2- مراکز تولید گرد و غبار در جهان
بارندگی و دما اولین فاکتورهای مهم ارزیابی آب و هوا در جهان محسوب میشوند که نقش زیادی در توسعه و گسترش پوشش گیاهی یک منطقه دارند. کاهش میزان رطوبت و افزایش دما باعث افزایش تبخیر و تعرق و ایجاد خشکی، کاهش پوشش گیاهی و کاهش چسبندگی ذرات خاک میشود. در نتیجه خاک در اثر وزش بادهای شدید به حرکت در آمده و همراه با آن جابجا می شود، بنابراین وقوع خشکسالی که در سالهای اخیر به دلیل تغییرات اقلیمی و پدیده بیابانزایی شدت گرفته، میتواند نقش زیادی در افزایش این پدیده داشته باشد. اثبات علت وقوع این پدیده به سهولت امکان پذیر نیست و نیازمند بررسیهای آماری جامع و طولانی مدت پارامترهای جوی می باشد، هر چند روند افزایش دمای سطح زمین و افزایش غلظت گازهای گلخانه ای و نیز روند رو به رشد تولید ذرات معلق و غبارها تقریباً قطعی میباشد، وقوع بیابان زایی و تخریب پوشش های گیاهی و استفاده بیش از اندازه و نامناسب از زمین های کشاورزی و در نتیجه تضعیف حاصلخیزی و دوام خاک که در نتیجه افزایش رشد جمعیت بشر شدت یافته است باعث شکل گیری و گسترش بیابان ها و افزایش فرسایش بادی و در نتیجه باعث از دست رفتن خاک های سطح الارضی و افزایش وقوع طوفان های گرد و غبار می شود. در حقیقت می توان بیابان ها و دریاچه های خشک شده را که به علت تغییرات اقلیمی به بیابان های کوچک تبدیل شدهاند از مراکز تولید گرد و غبار دانست. بنابراین مراکز تولید گرد و غبار معمولاً در مناطق خشک جهان قرار دارند (تصویر 3) . این مناطق دارای بارندگی سالانه کمتر از 200 تا 250 میلیمتر بوده که به لحاظ توپوگرافی در مناطق پست جهان واقع می باشند (چوپانی، 1388) . این پدیده در دشت ها نسبت به کوهستان ها و در بیابان ها یا حاشیهی آنها نسبت به سایر مناطق بیشتر ات
فاق میافتد. بزرگترین و فعالترین مراکز تولید گرد و غبار در جهان مناطقی هستند که فعالیت های بشری در این مناطق محدود است این مراکز همچون کمربندی از غبار از سواحل شمال غربی آفریقا آغاز شده و ضمن عبور از خاورمیانه، آسیای مرکزی و جنوبی به چین می رسند. به عبارت دیگر نیمکره جنوبی را می توان عاری از هرگونه غبار دانست (تصویر 4و5) (ذوالفقاری و همکاران، 1388). مطالعات اخیر نشان داده که بیابان صحرا(در شمال غرب افریقا) نقش زیادی در تولید گرد و غبار جهانی نسبت به سایر مناطق مثل خاورمیانه ، جنوب غرب آسیا ، مرکز استرالیا و افریقای جنوبی دارد. ارزیابی می شود که انتشار گرد و غبار جهانی نزدیک 1000 تا 3000 تن در سال است و این میزان در بیابان صحرا حدود 500 تا 1000 تن در سال می باشد یعنی حدود نصف گرد و غبار تولید شده در جهان، بزرگترین منبع گرد و غبار بعد از بیابان صحرا در کشور چین است اگرچه

دیدگاهتان را بنویسید