دلایل بکارگیری مدیریت دانش در ساطزمان ها

تاریخچه مدیریت دانش

مدیریت دانش از اواخر دهه 1970 مطرح گردید. در اواسط دهه 1980 و آشکار شدن جایگاه دانش و تأثیر آن بر قدرت رقابت در بازارهای اقتصادی اهمیت آن مضاعف شد. در این دهه نظام­های مبتنی بر هوش مصنوعی و نظام­های هوشمند برای مدیریت دانش به کار گرفته شد و مفاهیمی چون مهندسی دانش، نظام­های دانش مدار و مانند آن رواج یافت، در اواخر دهه 80 سیر صعودی انتشار مقالات مربوط به مدیریت دانش را در مجلات حوزه های مدیریت، تجارت و علوم کتابداری و اطلاع­رسانی می­توان مشاهده کرد. در آغاز دهه 1990 فعالیت گسترده شرکت­های آمریکایی، اروپایی و ژاپنی در حوزه مدیریت دانش به نحو چشم­گیری افزایش یافت. ظهور وب جهانی در اواسط دهه 1990 تحرک تازه­ای به حوزه مدیریت دانش بخشید. شبکه بین­المللی مدیریت دانش[1] در اروپا و مجمع مدیریت دانش ایالات متحده[2] فعالیت­های خود را در اینترنت گسترش دادند. در سال 1995، اتحادیه اروپا[3] طی برنامه­ای به نام اسپریت[4] بودجه قابل ملاحظه­ای را برای اجرای طرح­های مدیریت دانش اختصاص داد. اکنون مدیریت دانش در سال­های آغازین قرن 21 برای بسیاری از کشورهای پیشرفته به عنوان نماد رقابت و عامل دست­یابی به قدرت و توسعه است (حسن زاده، 1386) .

 

2-2-1-5. اهداف مدیریت دانش

هدف اساسی مدیریت دانش، ایجاد یک سازمان یادگیری و شراکت با ایجاد جریانی بین مخازن اطلاعات ایجاد شده توسط افراد قسمت­های مختلف شرکت و مرتبط کردن آن­ها با یکدیگر است.

بخشی از کاربردهای مدیریت دانش به شرح زیر است:

  1. پروژه مدیریت دانش بر پایه فن­آوری اطلاعات؛
  2. استفاده مجدد از دانش؛
  3. جستجوی اسناد؛
  4. موانع اشتراک دانش؛
  5. یکپارچگی دانش؛
  6. اشتراک دانش بین افراد؛
  7. یکپارچگی دانش، عملکرد و نظام­های یادگیری؛
  8. اثرات مدیریت دانش روی تجارت الکترونیکی؛
  9. روایت­گویی و روایت­های سازمانی (حیدری، 1386) .
مطلب مرتبط :   برداشتهای متضاد از علم برنامه درسی

بیش­تر افراد و سازمان­ها مدیریت دانش را به­دلایل زیر به کار می­گیرند:

  1. افزایش همکاری؛
  2. بهبود بهره­وری؛
  3. تشویق و قادر ساختن نوآوری؛
  4. غلبه بر اطلاعات زیادی و تحویل فقط آنچه مورد نیاز است؛
  5. تسهیل جریان دانش مناسب از تأمین­کنندگان به دریافت­کنندگان بدون محدودیت زمان و فضا؛
  6. تسهیل اشتراک دانش میان کارمندان و بازداشتن آن­ها از اختراع دوباره چرخ به کرات؛
  7. تصرف و ثبت دانش کارکنان قبل از اینکه آنان شرکت را ترک نمایند؛
  8. افزایش آگاهی سازمانی از خلأهای دانش سازمان؛
  9. کمک به شرکت­ها که سبقت­جو باقی بمانند، با افزایش آگاهی آنان از راهبردها، محصولات و بهترین کارکردهای رقیبانشان (صراف­زاده، 1384) .

بسیاری از سازمان­ها، مدیریت دانش را برای تصرف سرمایه­های فکری کارکنانشان به کار می­گیرند. نکته اساسی بحث مدیریت دانش این است که، مقادیر متعدد دانش درباره مشتریان، فرایندها، محصولات و خدمات در همه سطوح یک سازمان موجود است و اگر این دانش بتواند یک جا تصرف شده و انتقال داده شود به سازمان­ها کمک خواهد نمود که موفق­تر و مؤثرتر باشند.

هدف اصلی از مدیریت دانش در یک سازمان تبدیل دانش ضمنی کارکنان، به عنوان منبعی مهم در تصمیم­گیری و اقدام عملی، به دانش صریح و مدون برای رسیدن به اهداف آن است (فرهودی، 1387) .

در واقع، در بسیاری از سازمان­ها و مؤسسات یکی از معضل­های اساسی این است که از میزان دانایی و دانش افراد، اطلاع کافی وجود ندارد. مدیریت دانش با تمرکز بر روی راه­حل­هایی که کل نظام شامل سازمان، منابع انسانی و فن­آوری را دربرمی­گیرد، از جمله مهم­ترین ابزارها برای حل این مشکل محسوب می­شود و برای این کار لازم است تا شناخت کاملی نسبت به ماهیت و اهمیت دانش و مدیریت دانش در سازمان داشت و به بسترها و زمینه­های موفقیت آن و نحوه برقراری تعامل و تعادل میان این عوامل توجه ویژه مبذول داشت (شالدهی، 1387) .

مطلب مرتبط :   روش های برون سپاری از دیدگاه روانشناختی

 

2-2-1-5-1. اهداف مدیریت دانش در کتابخانه‌ها

هدف مدیریت دانش در کتابخانه‌ها‌، ترویج نوآوری دانش است. کتابخانه‌ها برای مجموعه‌سازی، پردازش، ذخیره و توزیع دانش و اطلاعات‌ در زنجیره نظام علمی ‌و ارتباطات اساسی در نوآوری دانش ارتباط مورد نیاز را برقرار می‌کنند. از طرف دیگر، کتابخانه‌ها به طور مستقیم در فرآیند تحقیقات علمی ‌شرکت می‌کنند. در واقع، فعالیت‌های کتابخانه به عنوان بخشی از نوآوری دانش محسوب می‌شود. کتابخانه‌ها باید به توزیع و اشاعه دانش توجه کافی داشته و به عنوان ابزاری برای به گردش در آوردن نتایج نوآوری دانش عمل کنند. مدیریت دانش در کتابخانه‌ها برای توسعه روابط بین کتابخانه‌ای و بین کتابخانه‌ها و مراجعان و تقویت مهارت‌های دانش‌افزا مانند کار با اینترنت و تسریع جریان اطلاعات بسیار کارساز است. در عصر اقتصاد دانش‌مدار، کتابخانه‌ها برای نوآوری دانش، در زمینه‌های توسعه و کاربرد منابع اطلاعاتی‌، ایجاد کتابخانه‌های مجازی‌ و حفاظت از مالکیت معنوی در عصر الکترونیک نقش مهمی ایفا می‌کنند.

[1] . International knowledge management network

[2] . United states knowledge management forum

[3] . European union

[4] . ESPPRIT