تعاریف شبکه های نوآوری و ضرورت ایجاد آن برای اشاعه ی نوآوری

3  ضرورت ایجاد شبکه ها برای اشاعه ی نوآوری

امروزه سازمانها با محیط های پویا و آشفته ای روبرو می شوند که باید به رقابت در حال رشد در بازارها و تغییر نیاز مصرف کنندگان و انتظارات آنها واکنشهای انعطاف پذیر و سریع ارائه دهد. بیشتر آنها با شرکت در اجرای فرایندهای نوآورانه در ساختارهای غیر متمرکز، تیم محور، توزیع شده و درحال تغییر به نام شبکه ها به این شرایط پاسخ می دهند. شرکت ها باید به صورت اثربخش با سایر سازمانها و موسسات در حوزه  نوآوری همکاری کنند چراکه از این طریق یک شبکه ی ارزشی رقابتی برتر در بازار نوآوری شکل میگیرد. (دالینسکا، 2012).

برخی از ویژگی های مشخصه مثل ناامنی، وابستگی فزاینده پیشرفتهای علمی، پیچیدگی فزاینده ی تحقیقات و یادگیری و … فرایند های نوآوری را تشکیل می دهند. چنین پیشینه ای زمینه ساز این عبارت خواهد بود: هیچ شرکتی نمی تواند بدون داشتن شبکه، نوآوری داشته باشد و باقی بماند (موسسه اس ام ای[1]، 2007).

نوآوری از طریق تعاملات پیچیده و ارتباطات بین افراد، شرکای سازمان شبکه و محیط عملیاتی شرکت به واسطه ی اجرای فرایندهای نوآوری بدست خواهد آمد. دانش و ظرفیت های یادگیری افراد و شرکت ها ابزارهایی برای فرایندهای نوآوری هستند. تعاملات و ارتباطات بین شرکای شبکه ی نوآوری در خلق ، انتقال و استفاده ی موثر از دانش در فرایندهای نوآوری  نقش اصلی را ایفا می کند. نوآوری ها به طور فزاینده ای مبتنی بر تعاملات و ارتباطات شکل گرفته از طریق جریان دانش و اطلاعات به وجود آمده اند. این جریان دانشی و اطلاعاتی می تواند بین نهادهای اقتصادی مثل شرکتها (شرکا، تامین کنندگان، رقبا و مصرف کنندگان)، سازمانهای تحقیقاتی (دبیرستان، دانشگاه ها و دانشکده های صنعتی و سایر موسسیات تحقیق و توسعه ی عمومی و خصوصی)، نهادهای عمومی (مراکز انتقال نوآوری، سازمان توسعه، صنعت و یا پارکهای علم و فناوری)، موسسات مالی (پشتیبانی مالی از نوآوری: سرمایه گذاری، بودجه و وامها)، و مقامات محلی یا منطقه ای باشد. این نهادها ممکن است دربین خود به عنوان شرکای یک سازمان شبکه در طول اجرای فعالیت های فرایند نوآوری همکاری و مشارکت داشته باشند (دالینسکا، 2012).

 

2-3-4 تعاریف شبکه های نوآوری

یافته های مرکزی در ادبیات نوآوری این است که یک شرکت در انزوا به نوآوری دست نمی یابد. بلکه نوآوری آن بستگی به تعامل با محیط اطرافش دارد. مفاهیم مختلفی برای افزایش درک ما از این پدیده معرفی شده است که بسیاری از انها شامل عبارت “شبکه” است (فاگربرگ[2]، 2006).

شبکه ها عوامل فزاینده ی موفقیت و رقابت در صنعت و به طور کلی در جامعه هستند. آنها پاسخی به یک تغییر ساختاری به سمت جامعه ی اطلاعاتی هستند. این تغییر با جهانی شدن صنعت همراه بوده و مطالبات ویژه ای را بر سرمایه گذاری در رقابت با دیگران قرارمی دهد. در حال حاضر ما شاهد روند فزاینده ی همکاری در فعالیت های نوآورانه هستیم. شبکه ها، نوعی از همکاری هستند که فرصتهای جالبی را برای حل مسئله به ویژه در شرکتهای کوچک و متوسط پیشنهاد می دهند  (موسسه اس ام ای، 2007).

شبکه ها، حالتی از سازمان است که شرکت هایی که از نظر قانونی مستقل هستند به صورت داوطلبانه از طریق ایجاد روابط انعطاف پذیر و تسهیم دارایی های جمعی در میان یکدیگر آنرا انتخاب می کنند تا از این طریق موقعیت رقابتی خود را حفظ و یا تقویت کنند. شبکه ها به عنوان ساختارهایی از روابط بین شرکتها دیده می شود که از طریق فرایندهای مستمر تعاملی ظهور و تکامل می یابد. بخش عمده ای از تغییر در شبکه از فرایندهای شبکه نشات میگیرد (اتصال اوراق قرضه عاملان، پیوندهای فعلانه و روابط منابع بین شرکت ها و شرکاءشان). شبکه ها ساختارهای سازمانی پویا، انعطاف پذیر و در حال تغییر مداوم هستند

شبکه ها نه تنها برای دسترسی به دانش برای خلق نوآوری ها در خانه و یا برای انتشار نوآوری های فناورانه بسیار مهم هستند بلکه به همان اندازه برای یادگیری شیوه های نوآورانه ی کار که توسط سایر سازمانها اتخاذ می شود و توسعه می یابد دارای اهمیت است. شبکه ها این دسترسی رااز طریق دو راه تحت تاثیر قرار می دهند. اول؛ با افزایش دسترسی شرکت ها به دانش ترویج آگاهی و پذیرش اولیه نوآوری- و دوم بوسیله ی ترویج تعامل اجتماعی، تولید اعتماد و معامله به مثل که منجر به انتقال دانش می شود (دالینسکا، 2012 ).

شبکه های نوآوری با هدف ارتقاء عملکرد سازمانها ایجاد می شوند و باعث دسترسی به موقعیت بازار می شود (فاریا ماچادو[3]، 2012).

داشک[4] (2002) شبکه های نوآوری را به عنوان نوعی از همکاری های اقتصادی بین فعالیت های نوآورانه تعریف می کند که در آن از نظر قانونی مستقل است اما از نظر ارتباطات تجاری مبتنی بر نوآوری و از لحاظ مالی وابسته به سازمانهایی است که با بازار و سلسله مراتب پتانسیل های همکاری پیوند خورده است.  این ارتباطات در راهی که روابط اجتماعی نسبتا ثابت باشد ایجاد شده  است. در حالت دوم به دنبال یافتن منابع، توسعه و تجاری سازی محصولات و فرایند های نوآورانه از طریق مزیت های رقابتی است که این مزیت های رقابتی باید به شیوه های تعاونی و همکارانه به دست آید.

علاوه بر این شبکه های نوآوری می تواند به منظور دسترسی به فناوری های بیشتر و دانش بازار مورد استفاده قرار بگیرد تا از این طریق توسعه همکارانه ی استانداردها، ایجاد حداقل های اندازه برای یک پروژه و تسهیم هزینه ها و تهدید های نوآوری نحقق یابد (انکل و گسمن، 2005).

شبکه های نوآوری می تواند به عنوان یک سازمان درک شود که در آن اهداف دو یا چند شرکت مستقل در پژوهش، توسعه و یا گسترش نوآوری به هم متصل می شود. در چنین همکاری نسبتا پایدار و مشارکتی، همکاران شرکتها حمایت لازم در یک یا چند فعالیت مربوط به نوآوری را دریافت می کنند که این حمایت باعث افزایش عملکرد نوآورانه ی آنها می شود. ارتباط شرکت های نوآورانه با شرکای خود در شبکه ها مبتنی بر توسعه و انتقال دانش است که در فرایند های نوآوری مورد استفاده قرار می گیرد. با توسعه نوآوری در شبکه، دانش و منابع دیگر گسترش می یابند (دالینسکا[5]، 2012).

شبکه های نوآوری شبکه هایی هستند که شامل ارتباطات متقابل افراد، ایده ها و سازمانها برای خلق فن آوری های نوین عملی، محصولات تجاری قابل دستیابی، فرایند ها ئ ساختارهای سازمانی است (آروایلر و کین، 2013). این شکل از سازماندهی شبکه ها، به چالش کشیدن مشارکت کنندکان شبکه ها در سطوح سازمانی و فردی به دلایل بسیاری بویژه خلق دانش و تسهیم دانش است. فعالیت های خلق دانش، جمع آوری اطلاعات و تسهیم دانش در شبکه های نوآوری بسیار ضروری هستند؛ چراکه این فعالیت ها به سازمان برای یادگیری از یکدیگر کمک می کند (لامپلا و کارکایلن، 2006).  در شبکه های نوآوری، در ارتباطات درون سازمانی درباره ویژگی های فناوری نوین تبادل نظر می شود و زمینه های کاربران یکپارچه می گردد (آروایلر و همکاران، 2004).

شبکه های نوآوری عبارت است از ارزشمندترین و پیچیده ترین فن آوری هایی که به طور فزاینده ای به وسیله ی  شبکه های خود سازمان یافته ابداع شده اند . شبکه ها، سازمانهای به هم مرتبطی هستند (مثل شرکت ها، دانشگاه ها، سازمانهای دولتی) که دانش و مهارتهای متنوع لازم برای خلق فن آوری های پیچیده را خلق، پیدا و یکپارچه می کنند( این فن آوری‌ها می توان شامل مواردی مثل هواپیما، تکنولوژی های ارتباط از راه دور، زیست توده و … باشد). به عبارت دیگر، شبکه های نوآوری در سراسر یادگیری ثابت سازمان می یابد. خود سازماندهی به ظرفیت این شبکه ها برای ترکیب و باز ترکیب ظرفیت های یادگرفته بدون راهنمایی غیر متمرکز ،  تفضیلی و مدیریتی اشاره می کند. گسترش شبکه های نوآوری خود سازماندهی شده ممکن است به عوامل مختلفی مرتبط باشد اما به نظر میرسد که عامل کلیدی، افزایش جهانی شدن است. بنابراین، شبکه های نوآوری موفق اجازه می دهد تا همکاران شبکه های فردی حتی به منابع غیرقابل دسترس، دسترسی داشته باشند برای مثال منابع کاملا جدید برای نوآوری، مهارت ها، بازارها و احتمالات کاربردی و علاوه بر همه این موارد کاهش هزینه قابل توجهی را برای شرکا به ارمغان می آورد. توانایی شرکتها در نوآور بودن یکی از مهمترین عناصر برای باقی ماندن در عرصه های رقابتی است. همکاری در قالب شبکه می تواند تا حد زیادی به مهارتهای نوآورانه ی شرکای شبکه کمک کند. همکاری در شبکه های نوآوری، توانایی نوآوری را حفظ کرده و افزایش می دهد و منجر به مزیت رقابتی می شود (موسسه اس ام ای، 2007).

مشارکت در شبکه های نوآوری بیشتر از بهره برداری صرف از منابع  تحقیق و توسعه موجب افزایش پتانسیل نوآوری شرکت ها می شود. تئوری ها اهمیت فزاینده ی شبکه های نوآوری بوسیله ی بررسی تک تک اجزای شبکه ها و ارتباط بین این اجزا  را به رسمیت می شناسد. اما به منظور کمک به عمل تصمیم گیری درباره اینکه چه زمانی و در کدام قالب شبکه های نوآوری همکاری لازم است و چه زمانی برای قطع روابط به خاطر هدر رفتن منابع مناسب است؛ نظارت بر عملکرد از دیدگاه شرکتهای فردی لازم است (انکل و گسمن[6]، 2005).

همانگونه که تعاریف متعددی درباره شبکه های نوآوری آورده شده است؛ شبکه های نوآوری توسط افراد مختلف و به وسیله راههای مختلف تعریف شده است و هیچ اتحادی بین این تعریفها در واقعیت شبکه های نوآوری وجود ندارد. با این حال موسسه حمایت از نوآوری در انجمن اروپا (اس ام ای) در سال 2007 برخی از بارزترین ویژگی های شبکه های نوآوری را برشمرده است که عبارت است از:

·        همه اشکال سازمان هستند.

·        در خدمت تبادل اطلاعات، دانش و منابع است.

·        یادگیری مناسب در بین حداق سه همکار را شامل می شود.

·        در مورد نوآوری می تواند مفید باشد.

·        مبتنی بر همکاری های با ثبات و توام با اعتماد به نفس است.

در شبکه های نوآوری:

·        فعالیت های نوآورانه هماهنگ می گردد.

·        شرکتهای قانونا مستقل، روابط تجاری شان را تا آنجاکه به پتانسیل های نوآوری مرتبط است با هم متحد می کنند.

·        بین شرکت ها و سایر بازیکنان در شبکه های نوآوری  (مثل آموزش و پژوهش موسسات، بازیگران سیاسی و …) مشترکا به منظور دستیابی به مزیت رقابتی از طریق یک راه مبتنی بر همکاری شکل میگیرند.

·        تلاشهای مشترک منجر به محصولات نوآورانه، فرایندها و خدمات می شود.

 



[1] . SME, Support Innovation in the European Community

[2] . Fagerberg

[3] . Faria Machado

[4] . Duschek

[5] . Dolinska

[6] . Enkel & Gassmann

مطلب مرتبط :   نمونه جشنواره تجارب برتر تربیتی | کاملترین نمونه های رایگان سالتحصیلی 97-98