اختلال خواندن و راههای درمانی

اختلالات خواندن :‌

متداولترین اختلالات یادگیری در بین کودکان سنین دبستان، اختلال در خواندن می‌باشد. فرایند خواندن در آغاز مدرسه از اهمیت و حساسیت فوق العاده ای برخوردار است. از آنجایی که توانایی مهارت کودکان در خواندن، تأثیر قابل توجهی در سازگاری فردی و اجتماعی و بهداشت روانی آنها دارد. بدون تردید خواندن مهمترین و پیچیده ترین فعالیت آموزشی کودکان در سالهای آغازین مدرسه است. اغلب دانش‌آموزان در سال اول دبستان در نوشتن و حساب کردن با چندان مشکل قابل توجهی مواجه نمی‌شوند اما زمانی که آموزش خواندن به طور جدی شروع می‌شود بویژه هنگامی‌که جملات و عبارات با مقیاس و نقاشی های گویا همراه نیست دیده می‌شود که بعضی از شاگردان در زمینه خواندن با مشکل مواجه شده نیاز به کمک و راهنمایی فوق العاده هستند  اما مسأله اختلال در خواندن زمانی مطرح است که کودک از نظر شنوایی و بینائی مشکلی نداشته و دچار هیچ گونه عقب ماندگی ذهنی نیز نباشند. ورنون اختلال خواندن را به شرح زیر معرفی کرده است. 1- عدم آمادگی برای خواندن.                      2- معلولیت‌های جسمانی مانند اشکالات دیداری و شنیداری. 3- اختلالات نودو شوریک. 4- نیروی زیستی کم. 5- عقب ماندگی عمومی رشد گفتار و اشکالات گفتاری. 6- محدودیت در واژه ها. 7- معلولیت های فرهنگی و اجتماعی. 8- عوامل شخصیتی. 9- عوامل اجتماعی. 10- عوامل محیطی. 11- عدم توجه مدرسه و تغییرمکرر کلاس یا آموزگار. 12- شرایط نامساعد خانه. 13- روشهای آموزشی ناقص و تشکیلات ناقص مدرسه. 14- محتوای ناکافی متن خواندنی که حاوی ارزش باشد.  15- اشکال در درک موقعیت خفایی 16- عدم برتری طرفی. 17- اختلالات در قدرت حرکتی. 18- تشخیص ضعیف بین تصاویر مشابه.

مشکل خواندن در واقع ساده ترین نشانه ای است که به کمک آن می‌توان شکست کودک را در بسیاری از زمینه های تحصیلی پیش‌بینی کرد. دانش‌آموزانی که با ناتوانائیهای خواندن رو به رو هستند ممکن است درکد خوانی درک مطلب و یا هر دو جنبه خواندن دچار ضعف باشد. متداولترین مشکلات خواندن در بین دانش‌آموزان مبتلا به ناتوانی یادگیری عبارتند : مشکلات کدخوانی ؛ و مشکلات ادراک خواندن. دانش‌آموزانی که در خواندن اختلال دارند در قدرت درک مطلب خواندن و بازشناسی کلمه خوانده شده و مهارت بلند خوانی و انجام تکالیفی که بر خواندن مبتنی باشد ضعف نشان می‌دهند.

 

درمان اختلال خواندن :‌

برای آنکه مهارت خواندن در کودکان روند رو به رشد داشته باشد ضروری است هماهنگی لازم میان 3 نهاد خانه، مدرسه، ورسانه ها صورت گیرد. از آن جا که در ابعاد مختلف اجتماعی ـ فرهنگی ـ اقتصادی و نقش این 3 بر کسی پوشیده نیست. توجه برنامه ریزان آموزشی، مدارس رسانه ها و خانواده را به نکات زیر جلب می‌کند.

مطلب مرتبط :   24 روش و فنون مختلف اموزش

الف :‌برنامه ریزان آموزشی : با دو برنامه ی درسی فارسی تجدید نظر شود. 2- در نظام ارزشیابی یادگیری خواندن به هدف ارزشیابی عمیق تر در یادگیری خواندن درک مطلب استنباط و استنتاج، تجدید نظر صورت گیرد. 3- از روش های فعال و خلاق در تنظیم محتوای کتب درسی استفاده شود. 4- معلمان در زمینه ی علاقه مند کردن دانش‌آموزان به مطالعه آموزش ببینند .

 ب ) اقدامات مدرسه :‌1- به جای انگیزه های بیرونی مثل نمره یا جایزه انگیزه های درونی مثل لذت بردن از خواندن تقویت گردد. 2- در محیط مدرسه فرصتهای تعامل فکری و اجتماعی بین دانش‌آموزان درزمینه خواندن ایجاد گردد. 3- برای آنکه دانش‌آموزان به خواندن علاقه مند شوند مطالب کتب درس متناسب با نیازهای واقعی دانش‌آموزان تدوین شود. 4- در کنار کتب درسی، کتاب های مورد علاقه دانش‌آموزان با عناوین متنوع از طریق کتابخانه مدرسه در اختیار آنان قرار گیرد. از طریق قصه نویسی و قصه خوانی به فعالیتهای یادگیری خواندن توجه شود .برای درمان دانش‌آموزان باید فرایند درمان مستلزم دانش، مهارت، و هنر درمانگر و تلاش سخت و پی گیرانه درمانجو است، همچنین مستلزم همکاری و صبر و حوصله کافی والدین درمانجو است.

خواندن به عنوان یک مهارت حیاتی در جامعه، پایه یادگیری هم در محیط مدرسه و هم در خارج آنست. برای دست یابی به مهارتهای خواندن لازم است از مراحلی گذر نمود. آمادگی خواندن، مرحله آغازین یادگیری خواندن ـ گسترش سریع مهارتهای خواندن و پالایش خواندن. خواندن را می‌توان به دو نوع یادگیری عمده تقسیم کرد. بازشناسی کلمات وفهم خواندن، شیوه های متعدد وگزینه هایی برای مراحل آغازین خواندن روش های کد برگردانی آوا نگاری، زبان شناسی، تغییر الفباء شیوه تأکید روی حروف آغازین کلمات، شیوه معمای تصویری شیوه ی تجربه زبانی ـ شیوه چند حسی با برنامه‌های خواندن انفرادی، خواندن برنامه‌ئی، وسائل فنی کمک آموزشی و لابراتوار های خواندن، برنامه‌های دیگر مانند آموزش گروهی، بدون کلاس، انواع جدیدفعالیتهای انفرادی گروهی، استفاده از متخصصین و مشاوران سازماند‌هی جدید از جمله مواردیست که در داخل مدرسه می‌توانند در پیشبرد کیفیت خواندن کودکان ناتوان در یادگیری دخالت مستقیم داشته باشند.

 

تقویت حافظه و حافظه یادگیری :‌

اطلاعات و انتشارات موجود در جهان هر روز با سرعتی زیاد افزایش می‌یابند. ما باید بیشتر تواناییها و قدرت خود را برای به خاطر سپردن اطلاعات افزایش دهیم. تلاش زیاد کافی نیست بلکه باید شیوه های نوین یادگیری و به خاطر سپردن حل مشکلات را آموخت. وظیفه حافظه ضبط و به یاد آوردن تجربه و مفاهیم در ذهن است « ثبت » عبارت است از نقش کردن تجربه در ذهن ثبت با عملکرد عوامل مسلط بر ادراک انجام می‌شود. هر چه ادراک روشنتر باشد ثبت بهتر صورت می‌گیرد. مطالبی بهتر آموخته می‌شوند که برای یادگیری آنها دقت و توجه بیشتری به کار رفته است. دقت ممکن است بر اثر خستگی، اضطراب، نگرانی و اشتغال خاطر و بی علاقگی به موضوع مختل شود. ولی علاقه به مواد درسی و آمادگی ذهنی باعث می‌شود دانش‌آموز سریعتر یاد بگیرد و اطلاعات انبار شده در حافظه دو گونه اند :‌نوع اول، مفاهیمی‌که به سرعت خلق می‌شوند و در ظرف چند ثانیه به تدریج محو می‌شوند و نوع دوم آنهایی که از ثبات بیشتری برخوردارند و ممکن است تا پایان عمر در حافظه باقی بمانند. میان حافظه کوتاه مدت و بلند مدت تفاوت زیادی وجود دارد. حافظه ی کوتاه مدت :‌یعنی نگهداری آنچه ثبت شده به مدت چند ثانیه یا چند دقیقه توانایی ضبط در افراد گوناگون نیز فرق می‌کند. ما می‌توانیم مطالبی رابهتر ضبط کنیم که معنای آنها را خوب دریابیم. اگر مطالب را با دقت و تمرکز و به اندازه ی کافی تمرین و تکرار کنیم ضبط آنها نیز در حافظه بهتر انجام می‌شود. فرایند به یاد آوردن یک مطلب یا یک تجربه فرایند بسیار فعالی است. حافظه ی خوب ازآغاز دوره مدرسه کمک مؤثری است برای مؤفقیت در تحصیل حافطه ی نیرومند در یادگیری کلیه ی درسها نقش اساسی دارد. داشتن حافظه ای نیرومند غریزی و مخصوص عده ای معین نیست حافظه را می‌توان مانند سایر استعدادهای بدنی پرورش داده تقویت کرد. با روزی 10 تا 15 دقیقه تمرین به صورت چند هفته می‌توان حافظه ای نیرومند شد. همه ی افراد صاحب حافظه ای مناسب دارند و می‌توانند آن را تقویت کنند یا چند نکته ساده و بعضی کارها می‌توان حافظه را تقویت کرد               1- استراحت به موقع و کافی تغذیه مناسب، ورزش و تفریح سالم ـ رعایت بهداشت فردی ـ جسمی و روانی و توجه به برنامه ریزی درزندگی و مطالعه درسها از جمله نکته هایی هستند که حافظه را تقویت می‌کنند. عواملی که در نگهداری اطلاعات اثر مثبت دارند ـ راههای تقویت نگهداری اطلاعات برای اینکه نگهداری یا بایگانی اطلاعات به بهترین نحو صورت گیرد ـ باید شرایط دیگر ‌را فراهم آوریم. 1- اثر حافظه شدت داشته باشد. 2- مطالب درآموختیها وارد حافظه ی بلند مدت را یاد نمی‌شود. اهمیت شدت اثر در حافظه. هر قدر یادگیری کارآمدتر باشد امکان نگهداری یا حفظ آن بیشتر است لذا برای آسانی می‌گوئیم حافظه و به یاد آوردن بستگی به وضع مهمی‌یا موجود اثر یا شدت و ضعف ثبت درذهن ما دارد.

مطلب مرتبط :   سرعت مطالعه و اثر آن بر میزان یادگیری