اختلالات سایکوتیک ناشی از مواد توهم زا و راه های درمانی آن

اختلالات سایکوتیک ناشی از مواد توهم زا

اگر علائم سایکونیک همراه با اختلال واقعیت سنجی ظاهر شود. تشخیص اختلال سایکوتیک ناشی از مواد توهم‌زا مطرح می‌شود. DSM-IV-TR به بالنگیر اجازه می‌دهد تعیین کند که از بین توهمات یا هذیان‌ها کدام یک نشانه‌های مسلط بیماری هستند. شایعترین عارضه LSD و مواد وابسته پرواز بد (bad trip) است که شبیه واکنش پانیک (هول) حاد نسبت به حشیش است، اما می‌تواند بسیار شدیدتر از آن باشد. پرواز بد گاهی نشانه‌های سایکوتیک ایجاد می‌کند. پرواز بد عموماً با از بین رفتن اثرات فوری ماده توهم‌زا برطرف می‌شود، اما سیر آن متغیر است. در مواردی تشخیص یک دوره سایکوتیک طول کشیده از یک اختلال سایکوتیک غیرعضوی مشکل است. این که سایکوز مزمن پر از مصرف دارو حاصل مصرف آن است یا بدون ارتباط با آن، یا ترکیبی از مصرف دارو و عوامل زمینه‌ساز در این امر سهمیند، در حال حاضر سوالی است که نمی‌توان به آن پاسخ داد. گاهی اختلال سایکوتیک طولانی می‌شود، تصور می‌شود این واکنش در مبتلایان به اختلال شخصیت اسکیزوئید و شخصیت پیش سایکوتیک، تعادل ناپایدار ایگو یا اضطراب مفرط شایعتر است. چنین افرادی توان مدارا با تغییرات ادراکی، دگرگونی‌های تصویر تن و مطالب نمادین ناخودآگاه ناشی از مواد توهم‌زا را ندارند. میزان بی‌ثباتی روانی قبلی در کسانیکه به دلیل واکنش‌های نامطلوب مشاهده در آن سال‌ها مصرف LSD به عنوان وسیله روان درمانی توسط خود شخص برای حل بحران‌های روانی در زندگی افرادی که آشفتگی شدید داشتند تشویق می‌شد. امروزه که این روش شایع‌ نیست، واکنش‌های نامطلوب طولانی مدت کمتر دیده می‌شوند (همان منبع).

6-12-2 اختلال خلقی ناشی از مواد توهم زا

DSM-IV-TR طبقه‌ای تشخیص برای اختلال خلقی ناشی از مواد توهم‌زا منظور کرده است. برخلاف اختلال ناشی از کوکائین و اختلال ناشی از آمفتامین که در آنها نشانه‌های تا حدودی قابل پیش‌بینی است. علائم اختلال خلقی همراه با سوء مصرف مواد توهم‌زا ممکن است متغیر باشد. سوء مصرف کنندگان ممکن است دچار علایم شبیه مانیا (شیدایی) یا هذیان‌های خود بزرگ بینی یا افکار و احساسات شبیه علائم شبیه افسردگی و یا مختلط شوند. همچون علائم اختلال خلقی ناشی از مواد توهم زا معمولاً پس از دفع دارو از بدن برطرف می‌شوند (همان منبع).

7-12-2 درمان

مسمومیت با مواد توهم‌زا در گذشته از طریق حمایت روانشناختی در مدت باقی مانده تأثیر ماده توهم زا یا اصطلاحاً آرامبخش کلامی درمانی می‌شد. این روش وقت‌گیر است و با توجه به بی‌ثباتی افراد دچار هذیان ناشی از مواد توهم‌زا ممکن است خطرناک باشد. بنابراین درمان انتخابی مسمومیت با مواد توهم‌زا تجویز 20 میلی‌گرم دیازپام خوراکی است. این دارو ظرف 20 دقیقه تجربه LSD و هر گونه جمله هول مرتبط با آن را متوقف می‌کند و نسبت به آرامبخشی کلامی که چند ساعت طول می‌کشد با تجویز داروهای آنتی سایکوتیک ارجحیت دارد. فروش دوزهای پایین‌تر LSD و روشهای درمانی پیچیده‌تر حوادث مصرف‌کنندگان دارو سبب شده است این اختلال که زمانی شایع بود امروزه کمتر در مراکز روانپزشکی دیده شود (همان منبع).

مطلب مرتبط :   عوامل مهم و تاثیر گذار بر تعهد سازمانی و اهمیت آن

13-2 اختلالات مربوط به مواد استنشاقی

طبق اختلالات مربوط به مواد استنشاقی شامل سندرم‌های روانی ناشی از مصرف حلال‌ها، چسب‌ها و مواد چسباننده، مواد مولد فشار در آئروسل‌ها، تینر موجود در رنگ، و انواع سوخت است. نمونه‌های خاص این مواد عبارتند از بنزین، مواد پاک کننده لاک، سوخت فندک، چسب هواپیما، سیمان لاستیک، مایع پاک کننده، رنگ اسپری، نرم‌کننده کفش و لاک غلط‌گیری، رواج دوباره مواد استنشاقی در بین جوانان گزارش شده است. اجزای فعال در این مواد عبارتند از تولوئن استون، بنزین، تری کلرواتان، پروکلرواتیلن، تری کلرواتیلن، 1و2- دی کلروپروپان و هیدروکربن‌های هالوژنه. DSM-IV-TR اختصاصاً گازهای هوش بری (نظیر اکسید نیترو واتر) و گشادکننده‌های عروقی کوتاه اثر (نظیر آمیل نیتریت‌ها) را از اختلالات مربوط به مواد استنشاقی مستثنی می‌سازد و آنها را جزو اختلالات مربوط به سایر مواد طبقه‌بندی نمی‌کند (همان منبع).

1-13-2 نوروفارماکولوژی

مواد استنشاقی معمولاً با استفاده از لوله، قوطی، کیسه پلاستیکی یا پارچه آغشته به مواد استنشاقی که مصرف کننده از طریق بینی و دهان می‌تواند آن را وارد ریه خود کند مصرف می‌شوند. مواد استنشاقی عموماً به صورت مضعف دستگاه عصبی مرکزی عمل می‌کنند. تحمل نسبت به این مواد ممکن است پدید آید، هر چند نشانه‌های ترک معمولاً نسبتاً خفیف هستند و در DSM-IV-TR به عنوان یک اختلال مجزا طبقه‌بندی نشده‌اند. مواد استنشاقی سریعاً از طریق ریه‌ها جذب و وارد مغز می‌شوند. اثر آنها ظرف 5 دقیقه ظاهر شده و بسته به نوع و مقدار ماده مصرفی 30 دقیقه تا چندین ساعت طول می‌کشد برای مثال 15 تا 20 بار تنفس از یک محول یک درصد بنزین ممکن است منجر به نشئه‌ای شود که چندین ساعت طول بکشد. بسیاری از مواد استنشاقی وقتی توام با الکل مصرف شوند، احتمالاً به دلیل رقابت بر سرآنزیم‌های کبدی غلظت خونی آنها افزایش می‌یابد. هر چند حدود یک پنجم ماده استنشاقی طی 4 تا 10 ساعت پس از مصرف در خون قابل کشف هستند و در مراکز فوریت در صورت شک به مصرف استنشاقی لازم است نمونه خون گرفته شود.

مواد استنشاقی درست شبیه الکل اثرات فارماکودینامیکی دارند که به خوبی شناخته نشده‌اند. از آنجا که اثرات آنها عمدتاً مشابه اثرات سایر مضعف‌های CNS و نظیر (اتانول، بابیتوراتها و بنزودیازپین‌ها) است و یا باعث تقویت اثرات این مواد می‌شوند. برخی محققین معتقدند که مواد استنشاقی از طریق تقویت دستگاه گاما- آمینوبوتیریک اسید (GABA) اثر می‌کنند. محققین دیگر بر این اعتقادند که مواد استنشاقی از طریق سیال‌سازی غشایی تأثیر می‌کنند (همان منبع).

مطلب مرتبط :   انواع عقود در قانون مدنی

 

2-13-2 اثرات نامطلوب

مواد استنشاقی با اثرات نامطلوب بالقوه جدی بسیار همراه هستند که جدی‌تری آنها مرگ است. مرگ ممکن است بر اثر تضعیف تنفس، آرتیمی‌های قلبی، خفگی، آسپیراسیون مواد استفراغی یا تصادف و جراحت (مثلاً ضمن رانندگی تحت تأثیر مواد استنشاقی) عارض شود. سایر عوارض جدی مصرف طولانی مدت مواد استنشاقی عبارتند از آسیب غیرقابل برگشت کبدی و کلیوی و آسیب عضلانی دایمی ناشی از رابدومیولیز. ترکیب حلال‌های آلی و غلظت‌های بالای مس، روی و فلزات سنگین یا بروز آتروفی مغزی، صرع لوب گیجگاهی، کاهش بهره هوشی (IQ) و تغییرات الکتروانسفالوگرام همراه است، چندین مطالعه بر روی نقاشان ساختمان و کارگران کارخانه‌هایی که با حلال سروکار دارد. آترونی مغز را در سی تی اسکن و نیز کاهش جریان خون مغز را نشان داده‌اند. اثرات نامطلوب دیگر عبارتند از نشانه‌های گوارشی (نظیر تهوع، درد، هماتمز) و سایر نشانه‌ها و علایم عصبی نظیر نوریت محیطی، سردرد، پارستزی، علائم مخچه‌ای و آنسفالوپاتی سرب). گزارش‌هایی از آتروفی مغز، اسیدوز توبولرکلیوی و اختلال حرکتی دیرپا در مصرف کننده‌های تولوئن ارائه شده است (همان منبع).

3-13-2 درمان

مسمومیت با مواد استنشاقی همچون مسمومیت با الکل معمولاً نیازی به توجه طبی ندارد و خود به خود برطرف می‌شود. اما اثرات مسمومیت مانند اغما و اسپاسم برونش‌ها، اسپاسم حنجره، آریتمی قلبی، ضربه یا سوختگی به درمان نیاز دارند. در غیر این موارد مراقبت عمدتاً شامل اطمینان بخشی، حمایت آرام و توجه به علائم حیاتی و سطح عصر شیاری است. هیچ دوره‌ای اثبات شده‌ای برای رفع مشکلات شناختی و حافظه روان عقل پایدار ناشی از مواد استنشاقی وجود ندارد. امدادهای خیابانی و خدمات اجتماعی گسترده در مورد بزرگسالان بی‌خانمان وابسته به مواد استنشاقی که به شدت دچار تخریب شده‌اند توصیه می‌شود. سیر و درمان اختلال سایکوتیک ناشی از مواد استنشاقی شبیه موارد مسمومیت با مواد استنشاقی است. درمان قاطع عوارض تهدید کننده حیات نظیر است تنفس و یا قلبی همراه با درمان محافظه کار را نه خود مسمومیت اقدام مناسبی است. در موارد اغتشاش شعور، حمله هول و سایکوز باید توجه ویژه‌ای نسبت به ایمنی بیمار مبذول شود. سرآسیبگی شدید ممکن است به تجویز محتاطانه هالوپریدول (5 میلی گرم تزریق عضلانی به ازای هر 70 کیلوگرم وزن بدن) پاسخ دهد (همان منبع).